‘Geloof mag in publieke ruimte rustig klinken’

De landelijke herdenking van MH17-slachtoffers was in een onpersoonlijk congrescentrum in Nieuwegein. Waarom niet in de Domkerk in Utrecht? Een mooie vraag tijdens het debat, onlangs in de Kloosterkerk, over de rol van het christendom in het hedendaagse Nederland.

Het begrip ‘scheiding tussen kerk en staat’ kwam een paar keer langs op een debatmiddag onlangs in de Kloosterkerk, maar in feite ging het over het scheiden van geloof en politiek. Kerk en staat hebben, als organisatie, niets over elkaar te zeggen – zo is al eeuwenlang in Nederland afgesproken. Maar je persoonlijke geloof kleurt je politieke overtuiging en mag dus doorklinken in de vergaderzalen van gemeenteraad en Tweede Kamer. En op andere publieke plekken. Naar de smaak van de sprekers mag dat zelfs wel wat meer.
De teneur van het debat was: zijn we ons nog ervan bewust dat de waarden en normen in onze samenleving afkomstig zijn uit onze christelijke traditie? En dat het diezelfde normen en waarden zijn die mede ten grondslag liggen aan overheidsbesluiten? Waar dat niet het geval is, kan het geen kwaad om ze nog eens in de herinnering te roepen, zo bepleitten de deelnemers.

Niet meteen kwaad
Jaap Smit, Commissaris van de Koning in Zuid-Holland, voorheen gemeentepredikant, noemde een paar zaken. Als lid van het Nationaal Comité 4 en 5 mei had hij hemel en aarde moeten bewegen om in de herdenking in de Nieuwe Kerk in Amsterdam het Onze Vader te laten klinken. Dit gebed zit toch in onze genen, zei hij, het ritme van deze woorden biedt van oudsher troost. Waarom zouden we onze traditie verloochenen? Ook zette Smit vraagtekens bij de herdenking van de MH17-slachtoffers. ‘Wat is er misgegaan in ons land dat we dat doen in een moderne rechthoekige doos, een kil gebouw ergens in Nieuwegein, waar de volgende dag weer een congres is voor managers? In Duitsland is in zo’n geval een viering in de Keulse Dom. In Engeland in de St. Paul’s Cathedral.’
Ook vroeg hij zich af: kunnen we het begrip ‘vergeving’, dat uit onze eigen religieuze tradities komt, niet opdelven? Mogen we nog fouten maken? Als iemand één faut pas in zijn leven heeft gezet, staat dat tot in lengte van jaren op internet. We leven in een cultuur waarin we elkaar afrekenen, in plaats van dat we elkaar aankijken: wie zonder zonde is, werpe de eerste steen.
Rik Torfs, (kerk)jurist, hoogleraar (KU Leuven) en voormalig politicus, vulde aan: als ik wil kan ik me binnen een uur wel vijf keer beledigd voelen. Kunnen we onszelf niet wat meer relativeren? Om onszelf lachen? Niet meteen kwaad worden? Wat als we elkaar minder snel vliegen afvangen – ook in de politiek – en meer begrip voor elkaar proberen op te brengen?
Dat dat op politiek niveau goed kan, bevestigde CDA-fractievoorzitter Sybrand Buma. Vers van de onderhandelingstafel – het was daags na de beëdiging van het nieuwe kabinet – vertelt hij hoe de formatiegesprekken in de loop van de maanden steeds minder vanuit een tegenover-elkaar werden gevoerd, en steeds meer vanuit een zoeken naar: wat beweegt de ander, wat bedoelt de ander?

Het was een van de momenten waarop je een speld kon horen vallen. De deelnemers – bijna allemaal met papieren als overheidsbestuurder – deden een paar geloofsuitspraken die ontroerden.

Tekst: Margot C. Berends

Deel dit artikel