Star Wars zet je aan het denken over jezelf

Er is een nieuwe Star Wars-film uit. De films horen langzamerhand tot de ‘grote verhaal’-verhalen. Daarin gaat het over goed en kwaad en andere religieuze oer-thema’s. ‘May the force be with you’, zo klinkt de Star Wars-zegenwens. Een fan vertelt over zijn fascinatie.

Je kunt er bijna niet omheen: er is een nieuwe Star Wars-film uitgekomen. Ik heb de dagen afgeteld naar de première en een groot kruis gezet in mijn Star Wars-weekagenda.
De filmserie beheerst mijn leven. Toen mijn zoon Lucas nog jong was, las ik ondertitels voor, zoals een andere ouder een sprookjesboek pakt. We vochten met lichtsabels en ik vertelde met een Darth Vader-masker op over de ‘Dark side’. We gingen naar grote tentoonstellingen van George Lucas, de bedenker van de films, in Antwerpen, Berlijn en Utrecht. We bouwden luchtschepen van lego en koesteren die herinnering.

Groene dwerg als profeet
‘A long time ago in a galaxy far, far away.’ Met die tekst tegen de achtergrond van een sterrenhemel en de legendarische muziek van John Williams begint elke film van Star Wars. Het is de meest succesvolle epische saga aller tijden en dat al sinds 1977, toen de eerste film uit de eerste trilogie op het doek kwam: A New Hope.
Voor de niet-kenners een korte inleiding. Het draait om de strijd tussen goed en kwaad in een planetenstelsel. Grote held is Luke Skywalker die als Jedi Master de weg probeert te volgen van leermeester Yoda, een soort profeet maar dan als groene dwerg. De vader van Luke vocht ooit aan de goede kant, maar werd door The Emperor verleid tot de duistere zijde. Bij een gevecht raakte hij verminkt, zodat hij alleen in een zwart harnas kon voortleven: hij werd Darth Vader, symbool van het kwaad.
De slechteriken in de serie willen meer macht en vernietiging van vrije denkers. De Jedi strijden daartegen met hun bovenaardse krachten. ,’May the Force be with you’, wensen ze elkaar telkens toe. Die force is iets wat de wereld in balans houdt, een energie die in alle mensen zit. Uiteindelijk wint altijd het goede.
Maar de duivelse machten geven nooit op en daarom draait sinds 13 december deel twee uit de derde trilogie in de bioscopen: The Last Jedi. Daarin ontdekt een nieuwe heldin de oude meester.

Levensweg
Je kunt het thema vergelijken met de Lord of the Rings van Tolkien, of met de oeroude verhalen van Sneeuwwitje en Roodkapje. Star Wars neemt je mee naar een andere dimensie: een wereld met vreemde figuren en droids. Het mooiste personage vind ik de gouden robot C-3PO die miljoenen talen spreekt en al die avonturen maar gedoe vindt. ‘Oh dear’, zegt ie dan, ‘het is nu echt tijd voor een beetje rust en een bad.’ Herkenbaar. Een robot met menselijke trekken was in 1977 nog toekomstmuziek, nu heeft de TU al een slaaprobot uitgevonden die je kan helpen bij je nachtrust.
Op de tentoonstelling Star Wars Identities ontdekte ik waarom de films me zo aangrijpen. Ze leren me alles over mezelf. In de expo krijg je een interactief polsbandje om en reageer je op vragen over je levensweg. Wat zijn de invloeden geweest van je ouders, vrienden, werk, opleiding, welke keuzes heb je gemaakt? Zou je verantwoordelijkheid voor anderen willen dragen of wil je makkelijk leven, op jezelf? Geloof je in een wereld waarin mensen voor elkaar zorgen?
Uiteindelijk kun je je aansluiten bij de goede kant van de Jedi-strijders of de duistere kant van Darth Vader. Ik voelde me aangesproken door de generaal van de rebellen. Mijn zoon maakte een andere keuze. Ook dat is Star Wars.

Hans Hemmes
Op de foto: Leermeester Yoda, ‘een soort profeet’. Expositie Utrecht.

De Force: geloven dat het kan
Fred (15, fan van Star Wars) legt uit wat de Force is. ‘Dat is een kracht waarmee personages in Star Wars iets kunnen optillen met hun gedachten. Je moet erin geloven, anders werkt het niet.
Yoda, de groene dwerg, wordt verbannen naar een planeet. Hoofdpersoon Luke gaat ernaartoe om de Force te leren gebruiken. Hij komt met zijn ruimteschip in een moeras terecht. Hij denkt dan: dit kan ik nooit uit het moeras optillen.
Yoda zegt vervolgens: ‘Do or do not. There is no try.’ Je moet het doen of je doet het niet. Je kunt het niet proberen en denken dat het misschien niet lukt, je moet echt weten dat het kan. Oftewel: je moet in God geloven om te weten dat hij er is. Als je niet denkt dat het kan, geloof je er ook niet in.
Luke gelooft dan dat de Force er is en tilt gedachteloos het loodzware ruimteschip op.’

Deel dit artikel