Herdenking Atlantikwall en evacuatie van Scheveningen en Den Haag (25-1)

Deze winter is het zeventig jaar geleden dat Scheveningen en een groot deel van Den Haag-west werd ontruimd voor de aanleg van de Atlantikwall, ook wel Westwall genoemd. De Atlantikwall was in de Tweede Wereldoorlog de Duitse verdedigingslinie langs de gehele Europese kust.
Ongeveer 140.000 Hagenaars en Scheveningers moesten in januari 1943 hun boeltje pakken en bij vrienden of familie elders in de stad of in het land een goed heenkomen zoeken. Zo’n 30.000 huizen werden gesloopt. In parken en bossen werden 50.000 bomen gerooid. Een brede strook kaalgeslagen land tussen Scheveningen en Den Haag werd tot ‘Sperrgebiet’ verklaard. Pas na de bevrijding in 1945 konden de geëvacueerden naar hun huis terugkeren.

Naar de Achterhoek
Evert de Niet uit Scheveningen houdt vrijdag ter gelegenheid van het herdenkingsjaar 2013 een inleiding met beeld. Hij was kind toen hij met vele anderen in de winter van 1942/43 het ouderlijk huis moest verlaten. Hij kwam in Aalten terecht. Anderen werden bij gastgezinnen in Winterswijk ingekwartierd. In de hele Achterhoek zouden zo’n duizend Scheveningers worden ondergebracht. Sindsdien zijn talloze vriendschapsbanden tussen Scheveningers en Achterhoekers ontstaan. Nog jaarlijks zijn er contacten.

De Niet heeft zich in de loop der jaren gespecialiseerd in de geschiedenis van Scheveningen. Hij is een groot kenner van het menselijke drama van de evacuatie van een kwart van de totale Haagse bevolking. Behalve het ‘oorlogsverhaal’, waarover hij regelmatig vertelt, beheert hij een grote verzameling foto’s en documenten. De Niet (1940) heeft in het Scheveningse verenigingsleven tal van functies vervuld. Hij heeft ook in de Haagse gemeenteraad gezeten.

Herdenkingsteken
Bewonersorganisaties in Den Haag-west beijveren zich op initiatief van het bewonersoverleg Duinoord om een herdenkingsteken voor de Atlantikwall tot stand te brengen. Pas de laatste jaren groeit de belangstelling voor dit aspect van de oorlogshistorie. Waar de Atlantikwall heeft gelopen, is aan de afwijkende bebouwing uit de jaren vijftig in Duinoord en elders nog goed te zien. De wijkorganisaties vinden het belangrijk om de herinnering aan deze ingreep in de stad, en in het leven van zoveel Hagenaars, door te geven aan jongere generaties.

De Maranathakerk is na de bevrijding aan Den Haag geschonken door de kerken in Zwitserland. Het karakteristieke gebouw staat op het terrein dat in de oorlog als ‘Sperrgebiet’ van de Atlantikwall was kaalgeslagen. Vanwege die oorlogsgeschiedenis voelt de Maranathakerk zich betrokken bij alles wat te maken heeft met oorlogsherdenkingen, de Atlantikwall en de tijd en de geest van de wederopbouwjaren. Ze ziet zich als ‘bevrijdingskerk’ en profileert zich als symbool van vrede, hoop en geloof in de toekomst. Ze juicht het toe dat Den Haag zich ‘stad van vrede en recht’ noemt. De Atlantikwall was een uiting van het tegenovergestelde, van oorlog en onrecht.

Vrijdag 25 januari, 20 uur. De Atlantikwall, zeventig jaar later. Maranathakerk. Toegang gratis.

Deel dit artikel

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *