Kerk in Den Haag

Afrikaanse Esther Mombo te gast in Lukaskerk: ‘Eerst eten, dan theologie’

Door Heleen Joziasse, Willem Jansen, Limuru, Kenia
Gepubliceerd februari 2010, jaargang 13, nr. 123

Interview Esther Mombo uit Kenia heeft sinds kort twee Nederlanders onder haar hoede. Deze maand is ze in Den Haag.

Een van de belangrijkste Afrikaanse hedendaagse theologes is professor Esther Mombo. Ze werkt aan de St. Paul’s universiteit in Limuru, Kenia. Momenteel is zij de baas van ds. Willem Jansen en ds. Heleen Joziasse, beiden uitgezonden door de classis Den Haag van de PKN en werkzaam aan deze universiteit. In februari komt zij in de Lukaskerk.
Ze zegt: ‘Mijn oma was mijn inspirator en voorbeeld. Ze was actief als leider en als prediker in de Afrikaanse Quakerkerk. Ik ben door haar opgevoed. Ze stimuleerde alle kleinkinderen om onderwijs te volgen – niet alleen de jongens maar ook de meisjes. Dat was niet gebruikelijk. Meisjes worden uitgehuwelijkt en dus is investering in onderwijs voor meisjes waardeloos. Zij moedigde ons aan om een vak te kiezen op een terrein waar je hart ligt. Mijn ouders hadden hun bedenkingen bij mijn keuze voor theologie, maar oma zei: het zal niet makkelijk zijn, theologie is een mannenbolwerk, maar met hulp van God zal het je lukken. Ze was trots op me.’

Driedubbele onderdrukking
Esther Mombo promoveerde in Edinburgh op de geschiedenis van de positie van vrouwen in de Keniaanse Quakerkerk. Zij is niet zozeer bekend vanwege een uitgebreide lijst publicaties, maar wel om haar bijdrage aan de verbetering van de positie van vrouwen in de Keniaanse kerk en samenleving.
‘Ik zie het als mijn taak om vrouwen te leren en te stimuleren voor zichzelf te denken en te spreken. In Kenia hebben we te maken met een driedubbele onderdrukking: vanuit de bijbel, vanuit de koloniale geschiedenis en vanuit onze traditionele cultuur. Telkens wordt vrouwen te verstaan gegeven dat ze minderwaardig zijn. Ik zie het als mijn taak om niet de onderdrukkende maar de bevrijdende rode draad van bijbel en traditie naar voren te halen. Wanneer vrouwen met eigen ogen de bijbel kunnen lezen, zullen zij hun positie bevechten.
Het is belangrijk dat zoveel mogelijk vrouwen theologie studeren, want studie opent de weg naar ontwikkeling en invloed – niet alleen in de maatschappij, maar zeker ook in de kerk. Steeds meer vrouwen worden bevestigd in het ambt, maar nog lang niet in alle kerken. Ik probeer vrouwen te helpen om binnen en buiten de universiteit hun stem te laten horen.’

Geïmporteerde spanningen
Onder Mombo’s leiding kwam er aan de universiteit een master-programma moslim-christenrelaties van de grond. ‘Natuurlijk woonden er moslims in ons dorp. Ik heb islamitische neven en nichten. Er sprak een moslim aan het graf van mijn oma. Er waren nooit problemen tot 1998, na de bomaanslagen in Nairobi en Dar es Salaam. Toen werden we geconfronteerd met “geïmporteerde” spanningen en gingen we onze islamitische buren ineens zien als terroristen. Ik zie het zo: moslims en christenen zullen er altijd zijn. De ene groep zal de andere niet verdrijven. We zullen met elkaar samen moeten leven.
In Afrika is het belangrijk niet te beginnen met praten over gebeden of over elkaars theologie. Begin met de gemeenschappelijke zaken die er toe doen: hoe krijgen we eten, hoe organiseren we ons onderwijs, hoe bestrijden we aids, malaria en tuberculose. Het is belangrijk dat we dialogiseren op onze eigen Afrikaanse manier, relaties ontwikkelen die passen in onze context. Vandaar dat we een studie aanbieden waarin kennis over en weer de basis vormt. Dat we daarvoor iemand uit Nederland hebben aangesteld is puur omdat we nog onvoldoende geschoolde Afrikaanse islamologen hebben.’

Gelijkwaardig
Esther Mombo is de belichaming van intercultureel en wereldwijd contact. ‘De tijd van dominantie en ondergeschiktheid, ook tussen de kerken, is voorbij. Het is belangrijk om gelijkwaardige relaties aan te gaan. Dat is moeilijk zolang de economische verhoudingen tussen de kerken zo ongelijk blijven. Maar ik ben ervan overtuigd dat we beiden elkaar iets te bieden hebben. Uitgezonden medewerkers komen niet om ‘verticaal’ te doceren, ze komen om ‘horizontaal’ ervaringen uit te wisselen en om zelf te leren.’

 

<In kader>
Esther Mombo is lid van de Anglicaanse kerk, prominent lid van de Circle of Concerned African Women Theologians en Dean of Academics aan de St. Paul’s University in Limuru. Zij werkt nauw samen met ds. Willem Jansen en ds. Heleen Joziasse, beiden uitgezonden door de classis Den Haag van de PKN.
Op zondagochtend 7 februari gaat ze voor in de dienst in de Lukaskerk. Na afloop is er gelegenheid voor gesprek.

<kreetje>
‘Vrouwen horen steeds
maar weer dat ze
minderwaardig zouden zijn’

‘Christenen en moslims
zullen met elkaar
moeten samenleven’

<fotobijschrift> Esther Mombo: ‘Ik probeer vrouwen te helpen om binnen en buiten de universiteit hun stem te laten horen.’