Archief
Jaargang:

Alledaagse liedboekjes uit zeventiende eeuw

Door Jan Goossensen
Gepubliceerd februari 2012, jaargang 15, nr. 143

nieuws Wie een half uurtje over heeft, moet even naar de Verdieping van Nederland. De bezoeker komt er neuriënd vandaan.

Het boekje ‘De Wel-klingende Luyte’.

Foto Koninklijke Bibliotheek Den Haag

Het boekje ‘De Wel-klingende Luyte’.

Het is even zoeken, maar plotseling doemen ze in de grote, schemerig verlichte ruimte op. Twee zeldzame kleine liedboekjes uit de zeventiende eeuw die de Koninklijke Bibliotheek in december heeft gekocht. Ze zijn opengeslagen, en de titels en regels zijn gemakkelijk te lezen. De druk is uitstekend.
Het lijkt een paradox. Juist omdat de liedboekjes in zo grote oplage gedrukt werden, zijn er zo weinig van bewaard gebleven. Ze waren bestemd voor alledaags gebruik. Dat verklaart ook het formaat: klein. Ze passen in een hand.

Het eerste boekje heet ‘De Wel-klingende Luyte’ en stamt uit 1647. Het telt 900 pagina’s dundruk en bevat driehonderd geestelijke liederen. Volgens Louis Grijp, verbonden aan het Meertens Instituut, is het bijzonder dat er liederen uit verschillende godsdienstige richtingen in staan. Ze zijn per groep gerangschikt: morgen- en avondliederen, tafelliederen, en verder liederen voor de christelijke feestdagen.
Het boekje ligt op de expositie opengeslagen bij een Nieuwe-Iaers Liedt, een nieuwjaarslied. ‘Weest wellekom o vrolijck Jaer, Gekroont met eene blijde maer, Van zo verheven Coningh.’

Het andere boekje is een plaatselijk liedbundeltje uit Maassluis. Het heet 't Maes-Sluysche Lust-hofje en is in 1684 gedrukt. Het is bestemd voor ‘jeugdige soete sangstertjes.’ Volgens Grijp is het ‘doordesemd’ van protestantse godsvrucht en bevat het veel verwijzingen naar de visserij, de belangrijkste bedrijfstak in de stad.
Het bundeltje ligt opengeslagen bij een ‘Danck-Zegginghe’, ‘als men uyt zee van storm en onweer verlost zijnde met zeghen van den Heere aankomt.’ Het lied kon worden gezongen op de melodie van psalm 77 of 68.

De boekjes zijn nog tot 10 maart te bekijken in de Verdieping van Nederland, de gemeenschappelijke expositieruimte van de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief. Daarna worden de liedboekjes gedigitaliseerd.

| |