Kerk in Den Haag

Bas Plaisier over groeiend christendom in China: 'Opstandige studenten gaan nu de straat op voor Jezus'

Door Bas Plaisier
Gepubliceerd juli 2011, jaargang 14, nr. 137

nieuws Den Haag staat deze zomer in het teken van opzienbarende hedendaagse Chinese kunst. Er is nog een actuele ontwikkeling in China: de stormachtige groei van het christendom. Oud-Hagenaar dr. Bas Plaisier, die in Hongkong woont, beschrijft wat hem opvalt.

In de eerste colleges die ik gaf aan de studenten – twintigers tot veertigers – van het Luthers theologisch seminarie in Hong Kong, vroeg ik hun een korte beschrijving van hun leven te geven.
Tot mijn stomme verbazing bleken ongeveer zes van de tien ‘nieuwe gelovigen’ te zijn. Zij waren in de afgelopen tien jaar christen geworden en zo gegrepen door het geloof dat zij hun hele leven daaraan willen wijden.
Daarbij – en dat was mijn tweede verbazing – behoorde het merendeel van hen niet tot de gevestigde kerken, maar tot meer charismatische en evangelische kerken. Ik had het nieuwe christendom voor mijn neus zitten.

Wat ik tijdens mijn lessen zie, is de realiteit in Hong Kong en in geheel China. Verreweg het grootste deel is nog niet zo lang geleden tot de kerk toegetreden en weet te vertellen wat voor verschil dit maakt met vroeger. Dat maakt de sfeer totaal anders dan dat het geloof je met de paplepel is ingegoten. De Chinezen praten niet besmuikt en omzichtig over Jezus, maar ze zien hem als iemand door wie hun leven totaal is veranderd.

Missionaire uitstraling
De kerk van China heeft een vanzelfsprekende missionaire uitstraling. De leden praten er met buren en collega’s geestdriftig over. Het maakt hen ook niet uit dat ze een kleine minderheid zijn. In Hong Kong is niet meer dan negen procent christen, en in China is dat (waarschijnlijk) nog minder. Het percentage is misschien even groot als in Den Haag. Maar onder de Nederlandse christenen heerst vaak het gevoel van bij een verdwijnende minderheid te behoren. Ze weten niet goed hoe ze iets van het geloof kunnen delen – in het gewone leven of via nieuwe vormen van kerk-zijn.

Hebben de Chinese christenen het niet veel gemakkelijker dan Haagse? Geen sprake van! Ook in Hong Kong is de secularisatie groot en materialisme, individualisme en consumentisme (en wat er voor ‘ismen’ nog meer zijn) hebben net zo’n sterke invloed op het leven als in Nederland. China is het land met (officieel) de grootste groep ongodsdienstige inwoners: 625 miljoen. Een kleine excursie op zondagmiddag door een van de honderden gigantische shoppingscentra van Hong Kong geeft een aardig beeld van waarmee de mensen vooral bezig zijn. Je verdrinkt in de massa en die drang tot kijken en kopen laat niemand ongemoeid.

In het grote China is het niet anders. De overheid heeft de kerk weliswaar geaccepteerd, mits deze zich op een of andere manier onder overheidscontrole stelt. Zo is het niet toegestaan een eigen protestantse kerk te beginnen of zich verbonden te voelen met de wereldwijde rooms-katholieke kerk. Maar veel Chinezen trekken zich daar niets van aan. Er zijn schattingen dat het aantal inwoners dat bij deze protestantse ‘huiskerken’ behoort, tussen de zestig en zeventig miljoen ligt, terwijl het aantal Rome-getrouwe katholieken rond de tien miljoen cirkelt.
Het christendom in China is vooral een protestantse godsdienst: acht van de tien christenen behoort tot een protestantse kerk.

Diensten in de open lucht
De mensen van de huiskerken hebben het ervoor over om op gezette tijden beknot te worden in hun vrijheid en veel dingen in het geheim te doen. Ze lijken er niet onder te lijden. Chinezen hebben vele eeuwen ervaring om overheidsmaatregelen op hun eigen manier uit te leggen en toch redelijk onbekommerd te leven. Totdat kerken echt verboden worden, zoals onlangs met de grootste protestantse huiskerk van Peking – de Shouwangkerk – gebeurde. Deze kerk, die voornamelijk uit intellectuelen en hoog opgeleide bestuurders bestaat, heeft geen plek meer voor haar diensten. Elke zondag worden er mensen opgepakt die dan maar in de open lucht bijeen komen.
Inmiddels is de vasthoudendheid van deze kerk wereldnieuws en alle gerenommeerde kranten volgen de ontwikkelingen op de voet.

De mensen in de officiële protestantse kerk (de zogeheten Drie Zelf Kerk) hebben van deze repressie geen last. Ook deze kerk – die erg op de Protestantse Kerk in Nederland lijkt – is stormachtig gegroeid. Aan het einde van het Mao-tijdperk leek er niets meer van over. Nu, zo’n dertig jaar later, behoren zeker 23 miljoen mensen tot deze kerk: anderhalf maal het inwonertal van Nederland. Dit is de kerk van de toekomst en met een passie die wij in Europa hard nodig hebben.

Woorden drinken
Waarom zijn deze protestantse kerken zo aantrekkelijk? De leden tobben niet over hun geloof, maar leven eruit. Ze zwijgen niet, maar laten zien wat het geloof voor hen betekent en ze spreken er met veel plezier en passie over. Ze laten zien dat het wat uitmaakt of je christen bent. Dan help je onbaatzuchtig en blijf je komen waar geen helpers zijn. Trouw, geduld en doorzettingsvermogen zijn hun kenmerken. Ze praten niet zoveel, maar bidden des te meer en verwachten in een levende relatie met de Heer alles van zijn kracht en zijn Geest. Ze drinken de woorden van de bijbel bijna in en zien in veel dingen om hen heen God aan het werk.

Wat ook opvalt, is dat veel intellectuele christenen nieuwsgierig kijken naar de door het christendom gestempelde Europese cultuur met waarden en normen die zij maar wat graag zouden willen hebben. Het is op zijn minst opvallend te noemen dat het merendeel van de leidende dissidenten die in 1989 op het Plein van de Hemelse Vrede actief waren, inmiddels protestant geworden is en zelfs voorgaat in kerkdiensten.
Ze vinden bij ‘onze’ klassiekers als Augustinus en Calvijn antwoorden op vragen over de verhouding tussen kerk en staat, over menselijke waarden en mensenrechten, over het doel van het leven en een door liefde, solidariteit en gerechtigheid gedomineerde staat.

Er zijn in dit deel van de wereld in het christendom ontwikkelingen gaande, waarvan wij Nederlanders nauwelijks weten, maar die wel eens beslissend kunnen zijn voor het gezicht van de kerken in de wereld. Misschien is het een idee om in deze Chinese zomer in Den Haag, ons door de Chinezen te laten meenemen in hún nieuwe ontdekkingstocht in de ontmoeting met God.


Bas Plaisier wordt uitgezonden door Haagse Marcuskerk
Dr. B. Plaisier was van 1987 tot 1997 hervormd predikant in Den Haag. Daarna was hij de laatste secretaris-generaal van de Nederlandse Hervormde Kerk en aansluitend de eerste scriba van de PKN, tot 2008.
Nu is hij docent missiologie en oecumenische theologie aan het Luthers Theologisch Seminarium te Hong Kong, waar theologen worden opgeleid vanuit China en andere delen van Zuid-Oost Azië. Hij is uitgezonden door Kerk in Actie en de Marcuskerk in Den Haag.
Bas en zijn vrouw Henny Plaisier publiceren hun wederwaardigheden op een weblog. Zie http://www.kerkinactie.nl/Particulieren/Actueel/Verhalen-uit-het-veld/Weblog-Bas-en-Henny-Plaisier--bb8075.