Kerk in Den Haag

Bijbels QRS - God en mens

Door Ds. Trinette Verhoeven
Gepubliceerd december 2009, jaargang 13, nr. 121

Bijbels QRS De bijbel staat vol woorden. Gedurende de geschiedenis heeft de mens, de kerk, die woorden een eigen leven ingeblazen. En er woorden aan toegevoegd, die bij nader inzien helemaal niet in de bijbel staan.

Pasen is het grote feest, niet Kerst. Zo denken veel trouwe kerkgangers en dan vooral van protestantsen huize. Kerst is immers ondergesneeuwd geraakt door de commercie. In september worden in de tuincentra al kerstversieringen aangeboden. En naarmate de Kerst dichterbij komt, wordt het allemaal nog erger. Kerst is een feest van veel en lekker eten en in de laatste tijd ook van veel cadeaus. Het lijkt alleen daarom al logisch dat christenen zich verzetten tegen Kerst. Maar er is meer.

Het is niet alleen de commercie die christenen huiverig heeft gemaakt voor Kerst. De Reformatie heeft Paulus herontdekt en de nadruk die hij legt op de rechtvaardiging door het geloof alleen. De reformatoren uit de zestiende eeuw gingen in navolging van Paulus in hun theologie uit van de dood van Jezus. Het kruis stond voor hen centraal en de betekenis die dat had voor het heil van mensen. Er is een populair kerstliedje dat zegt dat een kindeke op aarde geboren werd dat al zijn kruis droeg. Dat is typerend voor het reformatorische gedachtegoed. Men wilde het heil van de mens ontdekken in het sterven van Jezus. Kerst werd overschaduwd door Goede Vrijdag en Pasen.

Maar hoe goed ik het ook begrijp, ik wil toch een lans breken voor Kerst als een belangrijk feest dat zijn eigen waarde heeft naast Pasen. Want aan de commercie heb ik geen boodschap. En theologisch is er meer dan alleen het kruis. Lucas laat de engelen zeggen dat heden een redder geboren is. Dit kind als zodanig is bijzonder. Een redder, ‘Messias’ wordt hij genoemd. We schuiven naar de punten van onze stoelen. Wie is hij?
Critici zullen zeggen: hij is de gekruisigde. Maar dat gaat me te snel. Dan verwijs ik liever naar de evangelist Johannes. Hij noemt dit kind ‘het Woord’. Zo zegt hij: ‘Het Woord is mens geworden en heeft bij ons gewoond, vol van goedheid en waarheid, en wij hebben zijn grootheid gezien, de grootheid van de enige Zoon van de Vader.’ (Joh. 1: 14) Het Woord komt bij God vandaan. Sterker: het Woord was God. Nu komen we dichtbij het geheim van Kerst. God wordt mens. Dat zegt iets over God en dat zegt iets over de mens.

Over God leren wij met Kerst dat hij niet in zijn hemel wilde blijven, dat hij oprecht hartzeer had over zijn mens. Hij kwam op aarde om bij de mens te zijn. Ja, hij kwam om zelf mens te zijn. Dat zegt ook iets over de mens. God vindt hem de moeite waard om zijn natuur aan te nemen en in hem te laten zien wat de mens allemaal kan. We spreken gemakkelijk over de zonde, maar we vergeten te zeggen dat wij als mens tot heel wat in staat zijn. Kijk wat God allemaal deed als mens. Dat kan ik niet, zult u zeggen. Maar samen met Christus kunt u het wel. God heeft het menszijn aangenomen als het zijne en het menszijn is voorgoed veranderd. Dat het nog Pasen moest worden, is onze hardnekkigheid geweest om zijn menszijn af te wijzen. Maar Kerst legt de weg naar een nieuw menszijn open.
Als dat geen reden tot feest is weet ik het niet meer.

Margreet Klokke, predikant van de Kloosterkerk, en Trinette Verhoeven, predikant van de Lutherse Kerk, schrijven om beurten een aflevering van deze theologische rubriek. De titel is een knipoog naar het befaamde boek Bijbels ABC van K.H. Miskotte.