Kerk in Den Haag

Marthakerk bloeit in ‘verkleurde’ Schilderswijk

Buurtfeest Marthakerk 18 april in Schilderswijk

Door Walther Burgering
Gepubliceerd april 2009, jaargang 12, nr. 115

Reportage In honderd jaar tijd is de Schilderswijk totaal veranderd, maar de Marthakerk bloeit er nog steeds. Pastor Jan Eijken en zuster Vera van der Haak vertegenwoordigen er het missionair pastoraat. Een gesprek over een multiculturele parochie.

Jan Eijken vertelt hoe de Schilderswijk door de jaren heen is is veranderd. ‘Eerst kwamen de rumoerige jaren zestig, toen velen de kerk verlieten. Daarna volgde de grote stadsvernieuwing, toen hele straten ontvolkt raakten en veel rooms-katholieken uit de Schilderswijk wegtrokken. Toen de nieuwe huizen werden opgeleverd kwam slechts een klein deel van de oorspronkelijke bewoners terug. Voor onze parochie was dat desastreus. Maar met de migranten die er sindsdien zijn komen wonen, is een nieuwe situatie ontstaan. Hier zijn nu culturen en nationaliteiten uit de hele wereld te vinden, vooral uit de streken waar het economisch moeilijk gaat.’

Viering als breekijzer

De rooms-katholieke kerk is een wereldkerk. Godsdienst kan daardoor een bindende factor zijn. Dat ondervond pastor Eijken toen in de Marthakerk enkele jaren geleden een drukbezochte internationale viering werd gehouden.

‘Die viering is een breekijzer geweest. Alle migrantenparochies en -gemeenschappen waren uitgenodigd: Poolse, Surinaamse, Irakese, Hongaarse, Indische, Afrikaanse, Filippijnse, Antilliaanse en Arubaanse, Zuid-Europese katholieken. Ze hadden in de dienst allemaal hun eigen inbreng. Dat is nog steeds zo. Iedereen kan zichzelf zijn. Natuurlijk zijn de beleving, de expressie en de omgangsvormen voor alle groepen anders. Natuurlijk zien we verschil in muziek, zang en dans, maar het kader is de eucharistieviering en daarbinnen vindt men elkaar.’

Voor de migranten had deze bijzondere viering het effect dat ze beseften dat ze niet de enige migrantengemeenschap in de buurt waren. Zo kreeg de Marthaparochie een nieuwe impuls en groeide de kerkgang.

‘Ik moest wel leren dat migranten anders met de kerk omgaan dan autochtonen’, aldus Eijken. ‘Onze vergadercultuur is typisch Nederlands. Wij meten aan het aantal werkgroepen af hoe vitaal een parochie is. Maar daar krijg je een Afrikaan of Zuid-Amerikaan niet warm voor. In eerste instantie zaten ze achterin de kerk. Je voelde: ze willen naar de kerk, maar meer ook niet. We namen ze serieus en kregen vragen: kunnen we in de kerk iets doen? Een gebedsgroep oprichten bijvoorbeeld, of een feest met eten en muziek organiseren. Wij moesten leren om hun manier van kerk-zijn en leven ruimte te geven. Wat dan helpt, is een pastor met buitenlandervaring, en ex-missionarissen.’

 Hollands model

Het beleid van het bisdom was lange tijd om migrantenparochies in een Hollands model te zetten. Dat gaf spanningen. Eijken: ‘Het gaat om participatie van migranten, niet om hun integratie. Participatie betekent mede-eigenaar zijn en medeverantwoordelijkheid dragen. Op dit moment is de samenwerking tussen de Surinaamse, Portugees-sprekende, Engelstalige en Franstalige Afrikanen en de Antilliaans-Arubaanse gebedsgroepen prima. De kerk is weer gaan bloeien, ook op het gebied van spiritualiteit en geloof. Wij kunnen nog heel wat leren van bijvoorbeeld de Afrikanen. Als je ziet hoe diep het geloof vanuit hun ziel komt, dan staan wij Nederlanders er maar killetjes bij.’

Vera van der Haak: ‘Voor migranten geldt dat geloof en leven, zoals in de bijbelse tijd, één zijn. Dingen die gebeuren zijn een teken van God.’ Zij heeft vroeger in de missie gewerkt en dacht soms: wat hebben wij er toen eigenlijk gebracht, wat is er van over?

‘Nu krijg ik dubbel en dwars terug van wat we toen hebben gezaaid. Van deze mensen krijg ik de impuls om mijn geloof te verdiepen. In Kameroen staan ze verbaasd te kijken naar onze Hollandse kerk. Ze zeggen: “Jullie wisten het zo goed toen jullie hier kwamen, en nu is er van jullie kerk niets over.” Irakese christelijke vluchtelingen zeggen: “Nederland staat bekend als een christelijk land, maar we komen het in de samenleving nergens tegen.”

Kerk in de Schilderswijk zijn betekent wonen tussen verschillende, elkaar verrijkende culturen. Zuster Vera: ‘Laatst kwam ik nog bij mijn buurman, die hindoe is. Hij zei dat hij tegenwoordig richting de Marthakerk bidt. Daar voelt hij zich veiliger door. Mooi toch?’

Buurtfeest en boek

Het honderdjarig bestaan wordt gevierd op 18 april met een buurtfeest, met een clown, een goochelaar, springkussens, sport en spel, een playbackshow, het interculturele MamaVerhalenKoor en een Turkse en Filippijnse dansgroep. Er zijn rondleidingen door de kerk.

Er is een boek verschenen: 100 jaar H. Marthakerk, kathedraal van de Schilderswijk. Verkrijgbaar bij het parochiesecretariaat van de H. Willibrordusparochie: (070) 380 53 55.