Kerk in Den Haag

Charles Vergeer: 'Echte werkelijkheid hult zich in stilte' (28 februari)

Door Margot C. Berends
Gepubliceerd februari 2011, jaargang 14, nr. 133

agenda De filosoof Charles Vergeer komt een avond naar De Boskant om te spreken over stilte. Hij schreef er een boek over: De kunst van de stilte. Een paar gedachten daaruit.

Stilte overkomt ons, zo stelt Charles Vergeer. Stilte en zwijgen duiden op terugwijken, terugdeinzen, schromen en schuwen. De stilte valt in, zoals God ons overvalt. JHWH is afgeleid van het werkwoord hajah of hawah, dat met ‘zijn’ vertaald kan worden. Maar een primitievere vorm van dit woord heeft meer de betekenis van ‘vallen’. JHWH is de ongrijpbare die is als de stilte en de liefde, als alles wat echt waardevol is in ons leven en ons overvalt.
Stilte kunnen we proberen op te roepen. Maar het is net als bij God: we kunnen roepen, offeren, smeken, maar of Hij verschijnt of niet, valt buiten onze macht.

Stenen en stof
Verderop schrijft Vergeer hoe stilte en werkelijkheid zich tot elkaar verhouden. De westerse wijsbegeerte is een lange worsteling met de werkelijkheid: enerzijds is er de poging om de wereld onder woorden te brengen, anderzijds bestaat het inzicht dat het wezenlijke slechts in diepte en in stilte zijn aanwezigheid toont. De werkelijkheid zelf gaat voorbij aan alle woorden en gedachten. Juist het onder woorden brengen van de werkelijkheid maakt de werkelijkheid anders.
Woorden onthullen de zin en de betekenis van de dingen. De stilte omhult ze juist. Woorden en stilte zijn twee manieren om de werkelijkheid werkelijk te laten zijn, twee polen die de ruimte scheppen waartussen de werkelijkheid is.
Echte stilte is niet zoals stenen of stof geluidloos en leeg zijn. Echte stilte is daar waar we niet langer liefde, verlangen, leven, verdriet, pijn, waarheid, wereld en werkelijkheid onder woorden kunnen brengen. Daar waar we onze rusteloze geest door stilte te zijn tot zichzelf laten komen.

Als de lezing van Vergeer in dezelfde trant is als zijn boek, belooft het een boeiende avond te worden.

Maandag 28 februari, 19.30 uur. Opgave verplicht, kosten € 7,-. De Boskant, Fluwelen Burgwal 45, 361 41 80. Dit is de eerste avond in een serie over 'Stilte'. Zie www.deboskant.nl.