‘Echte’ gevangenen voelen zich extra schuldig
Daklozen kiezen voor ‘veilige Kerst’ in cel
Door Hans Hemmes
Gepubliceerd december 2009, jaargang 13, nr. 121
Reportage Voor de een is de gevangenis met Kerst een veilig onderkomen. Een ander ervaart in deze tijd de cel als de hel.
Sommige dakloze Hagenaars voelen zich zo opgejaagd dat ze zich met Kerst vrijwillig laten opsluiten. Gevangenispastor Walther Burgering spreekt in december regelmatig mensen die een veilig onderkomen zoeken en de tralies dan maar voor lief nemen. Hij denkt dat drie op de vier daklozen jaarlijks terugkomt in de cel. De politie Haaglanden kan dit niet bevestigen. Volgens een woordvoerder gebeurt het ‘sporadisch en vooral als het kouder wordt’. Het is lastig na te trekken, want de arrestanten praten er nooit over. Tenminste, niet tegen een politieagent. Vaak belanden ze in een cel na een winkeldiefstal of ander klein vergrijp. Dat het eigenlijk een schreeuw om aandacht is, wordt niet opgemerkt.
Ook voor het Ministerie van Justitie is het verschijnsel van vrijwillige opsluiting een mysterie. ‘Je komt pas in een gevangeniscel als je veroordeeld bent door de rechter. Bij ons worden alleen maar mensen afgeleverd om te zitten. De achtergrond wordt er niet bij verteld’, zegt een woordvoerder.
Beschutting
Maar Burgering weet dankzij zijn dertien jaar ervaring in het gevangenispastoraat dat het echt gebeurt. ‘Ik begrijp wel dat de autoriteiten er wat flauwtjes op reageren. Ze willen niet dat er in december een run op de politiecellen op gang komt.’ De vrijwillig gedetineerden zoeken vooral beschutting, veiligheid, regelmatig eten en een structuur in het leven.
Burgering kent ze langzamerhand goed, want hij ziet een aantal mensen jaarlijks rond deze tijd terug. ‘Het zijn dak- en thuislozen die door de gemeente worden opgejaagd. Ze mogen zich nergens meer in het openbaar vertonen. Die mensen willen even tot rust komen.’
Dat klinkt bijna als een kuuroord, maar de werkelijkheid is anders. Voor de ‘echte’ gedetineerden is de ‘eenzame Kerst’ in de gevangenis een emotionele hel. Luister maar naar de smartlap Eenzame Kerst van André Hazes, geschreven in een cel in Veenhuizen. ‘Kerst is een familiefeest. De gedetineerden voelen zich zo schuldig dat ze in de cel zitten. Dat ze door een stomme fout hun vrouw en kinderen dit aandoen. Het komt extra op hen af. Reken maar dat er tranen vloeien. En zeker als Sky Radio (The Christmas Station) opstaat met al die kerstliedjes.’
Steuntje
De gevangenispastores hebben het druk met Kerst. Er is muziek bij de kerkdienst, iets lekkers bij de koffie en meer tijd om na te praten. Soms is er een presentje voor de gevangenen. Burgering: ‘Vorig jaar hadden we een kerststalletje in de vorm van een ansichtkaart. Dat was een leuke geste, erg gewild. Een steuntje in de rug om deze moeilijke dagen door te komen. Mensen die lang vastzitten tellen het aantal kerstbomen tot ze vrijkomen. Als er dan nog één boom over is, weet je dat je volgend jaar weer vrij man bent. Dat geeft wel aan hoe moeilijk Kerst in de gevangenis is.’
Kerst: de hemel daalt neer op aarde
December is een maand van contrasten. Met Kerst zingen koren de sterren van de hemel. Het kerstkind landt op aarde. Maar in Den Haag anno 2009 leven velen in zorg en angst, of hebben moeite om de eindjes aan elkaar te knopen.
In dit nummer een beeld van uitersten: ‘Gloria in de hoge’, en daarnaast interviews van de straat.
Zie de andere artikelen:
Diep in de buik zitten de hoge tonen
Stadsbeiaardier Heleen van der Weel
Iconen maken is schilderen met licht
Sociale media
Follow @KerkDenHaag