Kerk in Den Haag

Hans Siepel over dementie en zingeving:

‘Dementie is niet alleen maar verval’ (18 oktober)

Door Maarten Das
Gepubliceerd oktober 2010, jaargang 14, nr. 129

interview Hans Siepel schreef twee boeken over dementie. Hij komt erover praten in de Maranathakerk. ‘Mijn dementerende moeder maakte mij bescheiden. Een les voor de samenleving.’

Hans Siepel maakte de dementie van zijn moeder van dichtbij mee. Hij ontdekte dat dementie geen aftakeling is, maar juist een weg opent naar andere niveaus van bewustzijn. Deze ontdekking biedt ruimte voor zingeving.
‘Voor mijn moeder was haar ziekte een mogelijkheid om een jeugdtrauma alsnog te verwerken’, vertelt Siepel, in het dagelijks leven communicatieadviseur. ‘Dat bevestigde voor mij dat er een andere werkelijkheid meevibreert. Ik schreef er het boek Stemmen van de ziel over. In mijn nieuwste boek Bewustzijn, dementie en spiritualiteit combineer ik mijn ervaring met een rijke traditie aan oude wijsheidsteksten. Ik pleit voor andere vormen van behandeling van dementie, met meer aandacht voor de belevingswereld van de patiënt.’

Bijna-dood ervaring
Siepel staat niet alleen. Een groeiende groep mensen ziet dementie niet langer als een proces van louter achteruitgang, maar als een overgang naar een hoger niveau van bewustzijn, vergelijkbaar met een bijna-dood-ervaring. Zij gaan uit van het bestaan van een bewustzijn dat groter is dan onze hersencellen. ‘Dementie is niet alleen maar verval. Dementerenden komen soms ergens terecht waar het heel mooi moet zijn. Wie voert de regie over dat proces, als het niet meer onze eigen hersenen zijn? Ik zou willen dat meer mensen die fascinatie zouden omarmen. Opvallend genoeg laat de kerk zich nauwelijks horen in die discussie.’

Gelijkenissen
<platte tekst> De ervaring met zijn moeder leerde Siepel onder meer het belang van bescheidenheid. ‘Het hielp als ik meeging in haar belevingswereld en de taal die daarbij hoorde. Mensen met dementie praten vaak in gelijkenissen. Maar daarvoor moest ik eerst mijn eigen referentiekader loslaten. Dat is een les voor de hele samenleving. De economische crisis is bijvoorbeeld ontstaan door extreem egogedrag. In de kern beleven we nu een uittocht uit egogestuurde belangen, waardoor ruimte ontstaat om oude bronnen van wijsheid te heroverwegen. Steeds meer hoor je zeggen: we zijn deel van een groter geheel. Er is een behoefte om het absolutisme – van de eigen mening en het eigen gelijk – los te laten.’

Heeft Siepel er al over nagedacht hoe het zou zijn om zelf dement te worden? ‘Nee, gek genoeg niet. Ook niet over de vraag of ik nu in God geloof. Ik probeer me oude wijsheidsteksten eigen te maken en daarnaar te leven. Geloof vind ik een lastig woord, omdat het wordt geplaatst tegenover weten. Spiritualiteit is een ándere vorm van weten. En soms zie je even een schitterende werkelijkheid.’

Dementie en spiritualiteit, maandag 18 oktober 20 uur, Maranathakerk. Toegang € 5,- 
www.maranathakerkdenhaag.nl

Info: www.dementieenbewustzijn.nl.

Zie ook: 'De ziel blijft spiritueel' en: Boeken over dementie en over mantelzorg