Cultuursector hoeft niet te wanhopen
Er is een leven na de staatssteun
Door Jaap van den Berg
Gepubliceerd januari 2011, jaargang 14, nr. 132
achtergrond Oorverdovend was het protest van de culturele sector, toen bekend werd dat de regering orkesten wil opheffen. Misschien kan de cultuursector van de kerk leren.
Gelukkig wordt niet het meest boze scenario uitgevoerd, maar dát er in de cultuursector gesneden gaat worden is helder. Meer dan vroeger zal de cultuur zijn eigen hooggeacht publiek moeten gaan organiseren. Slimmere marketing, binding van hoorders en kijkers aan wat de kunstenaar speelt en schildert, dat zal nodig wezen. Gelukkig is er een leven na de staatssteun.
Zilveren koorde
Al eerder is zoiets gebeurd. In 1983 stopte de staat met de ondersteuning van een bijzonder stuk cultuur. Toen is de financiële verhouding met de kerken, de ‘zilveren koorde’, beëindigd. In de negentiende eeuw werden ‘bedienaren van den godsdienst’ vanuit de staatskas onderhouden. Oudere kerkvoogden weten nog, hoe voor elke predikant vanwege het departement van justitie een ‘salaris’, niveau 1797(!), aan rijkstractement werd overgemaakt. Nederlandse kerken krijgen – bij mijn weten als enige in Europa – geen financiële ondersteuning van de staat. Zij zijn volledig aangewezen op de bijdragen van hun leden.
Mooie uitdaging
De kerken hebben zich, na afschaffing van de staatssteun, mooi op de poten weten te houden. Ze betalen hun voorgangers en hun gebouwen, afgezien van projectsubsidies van Monumentenzorg. Ze hebben hun eigen publiek georganiseerd en aan hun boodschap weten te binden. Dat geschiedt ook rationeel: toen wij hervormden en gereformeerden elkaar inhoudelijk leerden vinden, hebben we ons tot protestanten verenigd. Dat bespaarde kosten en gaf nieuwe helderheid over onze boodschap. Een mooie uitdaging aan de kunstsector? De kerken bestaan nog steeds en spelen hun – nu wat bescheidener – rol. Hoe ze dat zakelijk aanpakken, merken kerkleden deze maand. De envelop van Kerkbalans, de jaarlijkse geldinzamelingsactie, komt weer in de bus. De kerkelijke organisatie staat op krimp en dat is lastige arbeid, maar dankzij deze ‘balans in de prognoses’ kunnen kerkrentmeesters verantwoord leven.
Eén band resteert nog tussen staat en kerk: de opleiding van theologen. Die is minder omstreden dan steun aan kerken, want op deze wijze zorgt de overheid voor een niveau in de religie dat de samenleving ten goede komt. Vergeleken met de kunsten zou daarom mijns inziens de overheidsbijdrage aan kunsthogescholen en conservatoria op zijn minst omhoog moeten. En allereerst moet kunst terug in het basisonderwijs.
Jaloers
<pt> Kerken kijken wel eens jaloers naar alle plekken van samenleven waar gemeenschapsgelden nog wel naartoe gaan. In onze dure gothische kerk horen we van gemeenteraden die stadions aankopen en die weer verhuren aan voetbalclubs die er hun dure professionals laten spelen. Kerken hebben hun gebouwen ook in eigen beheer. Richt een rijksopleiding voor voetbaltrainers op, en daarmee basta.
Alle artikelen over armoede:
Soep en schoonheid, beide hebben we nodig
Kunst: veel bidden en Goudse kaas eten
Geestelijke armoede: populisme opstapje voor facisme
Cordaid: Minder hulp? Meer sociaal leed
Meer stilteacties tegen armoede
Er is een leven na de staatssteun
Armoede in Escamp: 'Geen moeras van somberheid'
Sociale media
Follow @KerkDenHaag