Kerk in Den Haag

Nederlandse alevieten emanciperen

Gematigde moslims zoeken contact met humanisten (29 feb.)

Door Maarten Das
Gepubliceerd februari 2012, jaargang 15, nr. 143

achtergrond Muharrem Cengiz vertelt over de alevieten, een gematigde maar onbekende stroming in de islam. Deze humanistische moslims wortelen zich nu ook in Nederland.

Muharrem Cengiz is voorzitter van de Federatie van Alevitische Verenigingen in Nederland. Op de vraag wat alevieten zijn, is het eerste waarover hij vertelt een reeks gruwelijke voorbeelden van vervolging in Turkije door extremistische moslims. Nog altijd zijn de alevieten in Turkije, die daar een derde deel van de bevolking uitmaken, niet officieel erkend door de Turkse regering. Pas tijdens de jaren negentig is in Europa de emancipatie op gang gekomen. In Nederland zijn ruim twintig alevitische organisaties actief.

 

Geen bekeringsdrang
Alevitisme is een humanistische stroming in de islam. Alevieten stellen de mens centraal, gaan niet naar de moskee en doen niet mee met de ramadan. In plaats daarvan kennen ze een eigen gebedsdienst, de cem, en vasten ze twaalf dagen in de eerste maand van de islamitische kalender. Ze maken geen onderscheid tussen de seksen en hun interpretatie van de Koran gaat mee met de tijd.
‘Wij houden van God’, aldus Cengiz. ‘Van andere moslims hoor je vaak dat ze bang zijn voor God want “hij is zo groot”. Maar hoe kun je bang zijn voor iets waarvan je houdt?’ Bekeringsdrang is alevieten vreemd. ‘Als iemand niet gelooft, moet je dat respecteren. Ik zie onze groep als een sleutel om makkelijker contact te leggen met andere geloofsgemeenschappen.’

 

Nieuwe generatie
Alevieten zijn als enige religieuze gemeenschap aangesloten bij de Humanistische Alliantie. In samenwerking met het Humanistisch Vormingsonderwijs is onlangs lesmateriaal ontwikkeld over alevitisme, bestemd voor openbare basisscholen. ‘Zo hopen we dat onze kinderen hun eigenheid leren kennen en op eigen benen leren staan.’ Komende maanden start hiervan een voorbeeldproject.
‘In Turkije hebben alevieten altijd in dorpen hoog in de bergen gewoond, voor hun eigen veiligheid. Het is wel heel anders nu om in een plat land te wonen waar veel meer mogelijk is.’ Er zijn plannen voor een eigen gebouw, met onder meer een bibliotheek, gebedsruimten en vergaderzalen. Dit jaar start een landelijke actie om hiervoor geld in te zamelen, bij bedrijven en in de eigen gemeenschap.

Jongeren hebben de toekomst, aldus Cengiz. ‘Zij organiseren regelmatig workshops, allemaal in het Nederlands, en landelijke evenementen die honderden bezoekers trekken. Dat stelt mij gerust. Onze identiteit aan de nieuwe generatie overdragen, dat is nu het belangrijkste.’

 

Lees hier over het symposium 'liberale christenen, joden en moslims', op 29 februari in de Houtrustkerk.

 

Mijn Mekka is de mens
Muharrem Cengiz schreef een boek over de alevieten, getiteld Mijn Mekka is de mens.
Hij was eerder raadslid in Den Haag voor Groen Links.
Cengiz is een van de sprekers op het symposium ‘Vrijzinnigheid in wereldreligies’, op 29 februari in de Houtrustkerk.