Archief
Jaargang:

Gods Woord en mensenwoord

Door Ds. Trinette Verhoeven
Gepubliceerd februari 2010, jaargang 13, nr. 123

Bijbels qrs De bijbel staat vol woorden. Gedurende de geschiedenis heeft de mens, de kerk, die woorden een eigen leven ingeblazen. En er woorden aan toegevoegd, die bij nader inzien helemaal niet in de bijbel staan.

Het behoort tot de stoere opvattingen van de Reformatie dat de bijbel helder en doorzichtig is en door iedereen te lezen. Onze poging het ‘Woord’ van mensenwoorden te ontdoen vloeit voort uit deze gedachte. De Schrift is vertroebeld in mensenhanden. Als we maar flink krabben, dan vinden wij samen het heldere woord terug en zullen we begrijpen wat het voor ons leven betekent.

Maar het is de vraag of het allemaal zo gemakkelijk is. De bijbel is in de geschiedenis van de kerk al te gemakkelijk gortdroog geworden, een wetboek dat weinig vreugde bracht. We zijn er zo maar niet, met het afkrabben van de traditie. Het gaat ons om het zuivere woord. Maar wat is dat? We moeten voor onszelf duidelijk maken wat het woord is. In de reformatorische geschiedenis is de bijbel vaak een ‘papieren paus’ geworden. Van kaft tot kaft werd de bijbel gelezen als Woord van God.
Maar was dat nou wel de bedoeling van de reformatoren, die hun geloofsgenoten opriepen terug te keren naar het woord? Ik geloof het niet. God en bijbel vallen niet samen. God laat zich niet in letters opsluiten. Hij sprak en spreekt. Mensen schreven het op. Het werd de bijbel. Maar hij bleef spreken. En nog spreekt hij. Hij spreekt door mensen die zijn woord verkondigen. En dan denk ik niet alleen aan de woorden die van de kansel klinken, maar ook die aan een ziekbed gesproken worden of zo maar even aan de kassa bij Albert Heijn. Gods woord gaat de wereld in.

Zo horen Gods woord en het mensenwoord bij elkaar. Natuurlijk heeft die wetenschap consequenties voor het verstaan van de bijbel in haar geheel. Als God spreekt door mensen, dan is de bijbel tenminste ook een mensenboek. En ons krabben van de traditie gaat door tot de bijbelschrijvers. Zij werden geleid door de Heilige Geest. Maar niet alleen. Ze werden zeker ook geleid door hun eigen culturele bagage.
Ik vind dat altijd helder als het om Paulus en homoseksualiteit gaat. Paulus kende homoseksualiteit zoals wij die kennen niet. Met Paulus in de hand homoseksualiteit veroordelen is daarom fout in mijn ogen. Paulus was ook maar een man van zijn tijd. En zijn veroordeling was zijn keus en niet de mijne.
Maar hoe – nogmaals – komen we dan bij het zuivere woord? Ik denk dat we er alleen uit komen als we het oog op Christus houden. Hij is volgens Johannes het vleesgeworden woord. Bij hem hebben we gezien en ervaren wie God is en wat hij wil. Meer dan alleen mensenwoord werd hij mens zelf. En hij opende voor ons de bijbel als een boek om in te wonen, om eruit te leven, om getroost te worden, om geïnspireerd te worden.
Bij Christus kunnen we terecht om het Woord te leren. Met hem wordt het woord pas echt helder en doorzichtig.


Margreet Klokke, predikant van de Kloosterkerk, en Trinette Verhoeven, predikant van de Lutherse Kerk, schrijven om beurten een aflevering van deze theologische rubriek. De titel is een knipoog naar het befaamde boek Bijbels ABC van K.H. Miskotte.

 

| |