Kerk in Den Haag

Haagse herinneringen: Rondje om de kerk - Voorbeeldige verhalen

Door Jan Goossensen
Gepubliceerd januari 2010, jaargang 13, nr. 122

Reportage Zet een groep senioren bij elkaar om over vroeger te praten en de verhalen komen los. ‘Nooit gedacht dat mijn herinneringen waarde zouden hebben.’

Plaats van handeling: een zaaltje in de Openbare Bibliotheek aan het Spui. Ruim tien oudere Hagenaars, vogels van allerlei pluimage, halen herinneringen op aan hun jeugd. Preciezer gezegd: aan de kerk van hun jeugd. Ze kennen elkaar nog niet, maar dat verandert snel.
Iedereen heeft z’n huiswerk gedaan en leest een of twee verhalen hardop voor. Over verdwenen kerkgebouwen, over kinderen die in de oorlog in de kerk eten kregen. De anderen luisteren aandachtig en stellen vragen. Edith de Gilde, die de verhalen straks op papier stroomlijnt, geeft tips. ‘De innerlijke logica is belangrijk.’
Heleen Hebly van de bibliotheek legt het doel van het project ‘Haagse herinneringen’ nog eens uit. Van de deelnemers wordt niet verwacht dat ze een encyclopedie kerkgeschiedenis schrijven. ‘Het gaat erom wat u persoonlijk beleefd hebt, en wat u belangrijk vindt om door te geven aan een volgende generatie.’
‘Rondje om de kerk’ heet dit project, dat wordt georganiseerd door de Openbare Bibliotheek, het Haags Historisch Museum en Stek. Het past in de serie ‘Haagse herinneringen’. Na ‘winkeliers in de Fahrenheitstraat en de Thomsonlaan’ zijn nu verhalen over Haagse kerken aan de beurt.

Heiligenprentjes
Twee maanden later, alle verhalen zijn opgeschreven, aan elkaar voorgelezen en geredigeerd. Een keurig boekje is het resultaat en in het Haags Historisch Museum is een expositie te zien van voorwerpen die de deelnemers meenamen om hun verhalen te ondersteunen. Het zijn de gebruikelijke parafernalia: een doopkaars, heiligenprentjes, een miniatuur-maquette van de Nieuwe Kerk, een rozenkrans.
De deelnemers zijn bijna nog enthousiaster dan toen ze elkaar voor de eerste keer ontmoetten. ‘Ik heb het gevoel dat we vrienden zijn geworden’, zegt Els Abbink, lid van het Apostolisch Genootschap. Ze heeft het als verrijkend ervaren al die verschillende verhalen te horen. ‘Heel bijzonder, ook de ruimte die we elkaar gaven.’ Zelf vertelde ze hoe ze als Haags jong meisje, samen met anderen uit het hele land, naar het Concertgebouw in Amsterdam trok om de confirmatiebelofte af te leggen. ‘Dat was een hoogtepunt, met allemaal jongeren in die grote zaal.’

Ook Bea Hoogbruin, lid van de Kloosterkerk, kijkt met plezier terug. Haar jeugd speelde zich af in de Duinoordkerk in het Statenkwartier. ‘Ik ben vrolijk christelijk opgevoed en heb daar goede herinneringen aan. Van katholieke vriendinnetjes hoorde ik dat zij soms bang waren, als ze tegen de regels in ter communie gingen terwijl ze niet helemaal nuchter waren. Want je mocht vantevoren niet eten en zelfs nog geen slokje water drinken.’ Ze had al eens eerder haar jeugdherinneringen willen opschrijven, ‘maar daar kwam geen fluit van terecht. Nu moest ik, omdat ik me had opgegeven’.
Dick van Tetterode grossiert in herinneringen aan een handvol kerken die inmiddels allemaal zijn gesloten. Hij kwam in zijn jeugd in de Nieuwe Kerk, Oosterkerk, Regentessekerk en in de Willemskerk, waar drukbezochte jeugddiensten werden gehouden. Hij zegt: ‘Ik had er nooit bij stilgestaan dat onze verhalen nog waarde voor het nageslacht zouden hebben.’

Gemeenschapsgevoel
Edith de Gilde, die de verhalen redigeerde, is het opgevallen dat alle deelnemers, hoe verschillend hun jeugdherinneringen ook zijn, belangstelling voor de kerk hebben gehouden. ‘Het gemeenschapsgevoel om ergens bij te horen, is kennelijk erg sterk.’ Vergeleken met andere projecten viel het haar ook op dat deze Hagenaars zo goed naar elkaar luisterden. ‘Het was een voorbeeldige groep.’
De kerkelijke verhalenvertellers hebben inmiddels besloten binnenkort een reünie te houden. Ze gaan met elkaar eten. Ongetwijfeld komen dan nog meer verhalen op tafel.

‘Rondje om de kerk’, boekje met luister-cd, € 10. Verkrijgbaar in de Openbare Bibliotheek. Informatie: Heleen Hebly, tel. 06 11 95 32 65.