Archief
Jaargang:

Hoogmoed en nederigheid

Door Ds. Margreet Klokke
Gepubliceerd september 2011, jaargang 15, nr. 138

Bijbels qrs


Een van de grondwoorden uit de bijbel is ‘nederigheid’. In allerlei toonaarden wordt er herhaald, dat op een gelovige manier in het leven staan neerkomt op recht doen, trouw betrachten en nederig de weg gaan van je God. (Micha 6:8)
Het beschrijft een mooie levenshouding, het woord nederig zijn. Alleen, het is er bijna niet meer aan te horen. Het is in de loop van de eeuwen door zo veel handen gegaan, dat er te veel aan dit woord is gaan kleven dat er niet bij hoort. Er moeten laagjes afgekrabd worden. Het moet worden schoongepoetst. 

Om te beginnen moet je je realiseren dat er een verschil is tussen nederig zijn en nederig doen. Nederig doen is vervelend. Het is gedrag, dat van alles verhult. Angst en onzekerheid, maar soms ook hoogmoed. ‘Kijk mij eens goed nederig de weg gaan met mijn God.’ Die laag moet er allereerst af. Het gaat in de bijbel niet om nederig doen, maar nederig zijn.
Wat de diepste laag is van dit woord? Het Latijn biedt er een mooi ezelsbruggetje voor. Want in die taal is nederigheid ‘humilitas’, een afleiding van het woord ‘humus’. En dat betekent ‘grond’. Wie nederig zijn, staan met andere woorden met beide benen op de grond. Zij doen zich niet groter of hoger voor dan zij zijn, maar ook niet kleiner en lager. Zij weten, waar zij staan, en wie zij zijn.
Deze houding geeft hen meteen ook respect voor de eigenheid van de ander. En: ontzag voor de hemel. Zij weten, dat zij ‘van de aarde’ zijn; dat zij geen god zijn. Dat er een geheim is, dat hen verre te boven gaat. Zij hebben een zekere spiritualiteit.

Nederig zijn – in de oudste betekenis van het woord lijkt mij dat een mooie opdracht. Als ik me in de rat-race om een plaatsje onder de zon minder opblaas, komt er vanzelf meer ruimte voor de ander en voor God. Dat zou wel eens een verademing kunnen zijn.
Misschien is dat wel wat er in de evangeliën bedoeld wordt, waar Jezus zegt: Wie zichzelf verhoogt, zal vernederd worden, en wie zichzelf vernedert zal verhoogd worden. (o.a. Lukas 14: 11) 

Dit was de laatste bijdrage in de rubriek QRS van Margreet Klokke. In het komende nummer is Dolf Tielkemeijer weer aan de beurt.
De titel van deze theologische rubriek is een knipoog naar het befaamde boek Bijbels ABC van K.H. Miskotte.

| |