Kerk in Den Haag

Iconen schilderen

Iconen schilderen: ‘Lief, geduldig en secuur lekker prutsen’

Door Margot C. Berends
Gepubliceerd februari 2009, jaargang 12, nr. 113

Interview Claartje Vinkesteijn gaat eens per twee weken een avondje naar iconenschilderles. Thuis laat ze zien wat ze gemaakt heeft.

In een hoekje van de huiskamer hangen, boven een laag kastje, een icoon en een Godslamp. Op het kastje staat een kandelaar met kaarsen. Regelmatig verwisselt Claartje Vinkesteijn de icoon, als er weer een nieuw kerkelijk feest in aantocht is. ‘Boven heb ik een heel rijtje staan’, vertelt ze. Ze schildert ze zelf, tijdens de iconenschilderles bij de Bulgaarse leraar Martin Mandaliev.

 Pottenbakken

Kan ze zo goed schilderen dan? ‘Nou, het is geen artistieke uitspatting hoor. Je hoeft niet te kunnen schilderen, je moet kunnen kijken. Het is een kwestie van namaken. De docent prepareert een plank met linnen, lijm en krijt. Op doorzichtig papier trek je eerst de contouren van een bestaande icoon over, en die potloodlijnen breng je weer over op je plankje. Dan vul je de vlakken in. En vervolgens schilder je plooien, enzovoort. Je werkt van donker naar licht. Je maakt bijvoorbeeld eerst het gezicht bruin, en daarna breng je lichtere wangen aan. Maar dan ben je wel een paar weken verder. Je bent heel geduldig, heel lief, lekker aan het prutsen. Het is secuur werk, en dat is goed voor een mens. Een keer in de veertien dagen, drieëneenhalf uur lang, ’s avonds na een drukke dag, met Byzantijnse muziek op de achtergrond. Heerlijk.’

Van de andere cursisten weet Vinkesteijn eigenlijk niet zoveel; het is niet de bedoeling dat je gaat zitten kwekken tijdens het schilderen. Een icoon maken heeft iets meditatiefs. ‘Ik heb dus geen idee of de anderen al dan niet gelovig zijn. Eerlijk gezegd schilder ik ook niet zozeer vanuit mijn geloof. Ik had ook molens kunnen schilderen, of kunnen pottenbakken of kruissteekjes borduren. Maar ik houd van deze sfeer, de kleuren, de rust.’

 Titus Brandsma

Enige nuchterheid kan Vinkesteijn niet ontzegd worden. ‘Sommigen zeggen dat als je icoon gewijd is, de betreffende heilige in je huis woont en het beschermt. Nou, ik geloof niet dat zijn geest hier rondwaart. Wel kan ik me iets voorstellen bij heiligenverering. Een heilige staat dicht bij God, die kun je aanroepen als voorspraak, om hulp. Je kunt het leven van een heilige bewonderen en er een voorbeeld aan nemen. Ik heb dat niet met losse heiligen, wel met Maria. Bidden via Maria helpt je om een stapje dichter bij God te zijn.’

Vinkesteijn schilderde een icoon van Titus Brandsma, die door de bisschop gewijd werd en een plek kreeg in de Kamperfoeliekerk, haar kerk, toen de nieuwe Titus Brandsmaparochie werd opgericht. ‘Iemand zei: hij lijkt niet erg. Waarop ik zei: dat is maar goed ook, we vereren niet het plankje, maar de heilige die erop afgebeeld staat.’

 Mandaliev Martinartstudio Ikonen, Copernicuslaan 11, 310 77 68, martinartstudio@yahoo.com, Een cursus bevat 8 lessen van 3½ uur. Prijs: ca. € 200 incl. materiaal, excl. plank.