Kerk in Den Haag

Willemijn Jonkers:

Iedere week in maart - avonden over rituelen. 'Rituelen voegen mensen samen'

Door Margot C. Berends
Gepubliceerd maart 2009, jaargang 12, nr. 114

Interview Het leven bestaat bij de gratie van rituelen. In de Bethelkapel wijden ze er een serie avonden aan. Lessen in rituelen van alledag.

 

 

 

  Rituelen doen een mens goed. Denken we bij het woord ‘rituelen’ meteen aan zweverige types of aan occulte handelingen? Dan is het goed om te beseffen dat de zondagse kerkdienst, een rouwplechtigheid of een huwelijksviering momenten zijn die bol staan van de rituelen.

Zo zijn er nog veel meer ceremoniën te bedenken. Bij verhuizingen, bij pensionering, bij verandering van baan of school. Rituelen kunnen je boven jezelf uittillen en kunnen helpen om een overgangssituatie te verwerken.

 Willemijn Jonkers is theoloog en heeft in Amsterdam een eigen ‘rituelenpraktijk’. Samen met haar klanten zoekt ze naar passende rituelen om een bepaald moment te markeren. Op haar website schrijft ze: ‘Een ritueel is een uitnodiging om op een geconcentreerde manier contact te maken met dat wat ons bezielt en beweegt in het leven. Daaruit kunnen wij vreugde, hoop of troost putten.’

 ‘Verbinding maken’ is een terugkerende term, als ze vertelt wat ze doet: ‘Rituelen verbinden je weer met een bron, bijvoorbeeld met jezelf of met God. Ze voegen mensen samen. Ze hebben een transformerend karakter; als het goed is kom je er anders vandaan. Ze dragen bij aan zingeving en structuur. We hebben er veel meer dan we zelf doorhebben, ook in het dagelijks leven.’

 Kaartjes in slingers

Over die rituelen van alledag geeft Jonkers in maart een lezing in de Bethelkapel, in een serie over allerlei soorten rituelen. Ze verklapt er liever niet teveel over. Maar ze geeft wel (vast) een voorbeeld van een minder alledaagse ceremonie. ‘Een pasgeboren kindje was overleden en werd begraven. In plaats van de geboortekaartjes waren er rouwkaarten verstuurd. De geboortekaartjes waren al wel gedrukt; ze waren vrolijk en kleurrijk. Die hebben we toen op de begraafplaats in slingers opgehangen. Zo’n gekleurde slinger paste bij een klein kind, het was duidelijk geen begrafenis van iemand die al een lang leven achter zich had. En zo konden de ouders, die immers toch echt vader en moeder waren geworden, met de geboortekaartjes hun hoop en verwachting delen waarmee zij ze voorafgaand aan de geboorte gemaakt hadden.’

 Magische kant

‘Het voordeel van een rituelenbegeleider is dat je de leiding aan hem of haar kunt overlaten en je je helemaal kunt overgeven aan het moment. Eerst moet je de ceremonie degelijk voorbereiden. Je bepaalt samen de vorm. Je moet echt contact kunnen maken met de inhoud, zodat het ritueel bijdraagt aan de verwerking en expressie geeft aan wat je opdat moment viert of herdenkt. Anders wordt het een lege handeling.’

Jonkers is zich bewust van de magische kant en het risico van het werk. ‘Je werkt met energie. Als je dat goed doet, is dat het wat een ritueel zo ontroerend kan maken. Je bouwt positieve energie op. Dat is spannend en dat vereist veel concentratie.

Dat is ook wat er tijdens een kerkdienst gebeurt, en daarom ligt menig predikant op zondagmiddag op apegapen op de bank. Ik ben erin geschoold om die krachten op te bouwen, zó dat het voor mezelf gezond blijft, en zó dat het in het belang van alle aanwezigen is. Het moet voor iedereen toegankelijk zijn; iedereen moet kunnen deelnemen. Zodra dat allemaal niet het geval is en je bovendien niet weet waar je precies mee bezig bent, heb je het over zwarte magie. Ik zou iets als “glaasje draaien” echt afraden.’

 In een spiraal

Kan Willemijn Jonkers niet tóch alvast een leuk alledaags ritueeltje vertellen? ‘Nou, ik heb een eigen ritueel dat ik altijd uitvoer als mijn menstruatie begint. Ik loop dan in een spiraal door de kamer en in het middelpunt leg ik mezelf op de grond – zoals ik eigenlijk het liefst twee dagen zou willen blijven liggen. Ik geef mezelf daarmee terug aan moeder aarde; ook de menstruatie heeft iets van loslaten en teruggeven. Ik bedenk waar ik dankbaar voor ben over de afgelopen maand. En bouw de vruchtbaarheid voor de komende maand weer op.’

Ze zwijgt even. ‘Of eh… is dat misschien een te plastisch voorbeeld?’

 Aan het einde van haar lezing wil Jonkers met de aanwezigen ‘een klein ritueeltje doen’. Ze zal er ongetwijfeld eentje uitkiezen dat ook de mannelijke helft van de aanwezigen zal aanspreken.

  Extra info: www.ceremoniecollectief.nl.

Vijf avonden over rituelen:

3 maart: De genezende kracht van alledaagse rituelen (Willemijn Jonkers).

10 maart: Rituelen met en rondom iconen (Irene Burghoorn).

17 maart: Levensparels – een protestantse rozenkrans (Jacolien Lambregtse).

24 maart: Ziekenzalving en dienst der genezing (Rob van Essen).

31 maart: Christelijke rituelen voor alle dagen (Axel Wicke).

 

Bethelkapel, Thomas Schwenckestraat 30. Aanvang 19.30 uur.