Kerk in Den Haag

IJjo Akkerman: ‘God is dood, maar god is springlevend’

Door Petra Pronk
Gepubliceerd maart 2011, jaargang 14, nr. 134

interview IJjo Akkerman, predikant van de Maranathakerk, maakt in drie avonden de balans op van veertig jaar kerk en theologie. De serie kreeg als titel mee: ‘God is dood. De Ene is goochem’.

Hoe luidde uw credo veertig jaar geleden?
‘Ik had niet echt een credo, maar ben de kerk een beetje “ingerold”. In de jaren zestig werd ik gegrepen door een uitzending van de VPRO over het boekje Honest tot God van de Amerikaanse bisschop Robinson. In die uitzending kwam men tot de conclusie: “God is dood.” Bedoeld werd: de door mensen gemaakte God. Dat fascineerde mij, en ik ging op zoek naar wie god dan wel was. Via de filosofie kwam ik bij de theologie terecht en later ging ik bij het IKOR / de IKON radiokerkdiensten produceren. Dat was mijn eerste echte contact met gemeenteleden. In die gesprekken kwam ik tot het inzicht dat god helemaal niet dood is, maar buitengewoon levend.’

‘De Ene is goochem’. Goochem? Leg uit.
‘De God die dood is, is de God met hoofdletters. Maar god met kleine letters is springlevend. God is namelijk geen eigennaam, maar een soortnaam. Er zijn allerlei goden, en te midden van die machten en krachten die wij zelf gecreëerd hebben is er één unieke god die zich openbaart in het Oude en Nieuwe Testament. Het joodse credo is: “Hoor Israël, de Ene is onze god”. En die Ene is Goochem, wijs. Die god laat zich nooit inpakken door dogma’s of vangen in een systeem. Wij zijn vaak bezig met godsbeelden en de vraag: wat zit er achter dat beeld? Maar in de bijbel gaat het niet om de vraag ‘wat zit erachter’ maar: ‘Wie gaat ons voor?’. En dat is de Ene, prachtig verbeeld in de Herder die leiding en richting geeft.’

Zijn de goden, die machten en krachten, persoonlijke goden tot wie je je kunt richten?
‘Ja wel degelijk, of misschien eerder omgekeerd. Zij richten zich tot jou, hoezeer Psalm 115 ook bezingt dat ze in feite stom zijn en niet deugen. Toch kunnen ze letterlijk “verslavend” zijn, ook in de kerk. Godsdienst verwordt dan tot ideologie, waarbij het meer gaat om de leer dan om het leven.’

Was uw zoektocht een worsteling?
‘Absoluut niet! Ik heb het ervaren als een feest. Ik heb van huis uit niet veel kerkelijke ballast. Daardoor heb ik mijn zoektocht ervaren als een groeiproces waar ik alleen maar rijker door ben geworden. En ik vind het heel erg spannend waar ik uiteindelijk uitkom; het is een ontwikkeling die nooit ophoudt.’

En is het uiteindelijke credo een bevrijding?
‘Ik zie het meer als een bevrijdingsproces. Het is de neerslag van decennia lang bezig zijn met de vraag wie God is, met als resultaat dat ik dingen anders ben gaan zien. Die omslag richting een grotere vrijheid, dat is waar het in het evangelie altijd om draait.’

Maranathakerk, woensdag 9, 16 en 23 maart, 20 uur.

www.maranathakerkdenhaag.nl