Kerk in Den Haag

Joep Schrijvers over overleven in de kantoorjungle: slim is prima, sluw mag, slinks is fout (7 december)

Door Petra Pronk
Gepubliceerd december 2010, jaargang 14, nr. 131

agenda Geen enkele organisatie is vrij van machtspolitiek. Joep Schrijvers weet alles van ‘de kunst van het konkelen’. Zijn voornaamste les: ‘Kijk aandachtig om je heen.’

Een groot deel van het leven speelt zich af op het werk. Dus is het belangrijk om erover na te denken hoe je die tijd zo goed mogelijk kunt invullen. Dat valt niet mee, want het kantoorleven wordt grotendeels gekenmerkt door irrationeel gedrag, machtspelletjes, eigenbelang en gekonkel. ‘Wil je in zo’n netelige situatie overeind blijven, dan komt het aan op levenskunst’, zegt Joep Schrijvers. Hij is auteur van kritische boeken over management, mens en maatschappij, waaronder het managementboek van 2003: Hoe word ik een rat?

Jammer voor de idealisten, maar veel ethiek komt er niet aan te pas. ‘Je ontkomt er niet aan om vuile handen te maken’, stelt Schrijvers nuchter. ‘Als iemand jou een lelijke streek levert, kun je weinig anders dan het spel meespelen.’
Ook in de kerk moeten mensen de kunst van het konkelen leren, want daar worden net zo veel spelletjes gespeeld als in ‘gewone’ organisaties. Als je een antropoloog zou loslaten op de fusie van de protestantse kerken tot PKN of het ‘gedoe’ in de rooms-katholieke kerk, dan kom je volgens Schrijvers heel wat machtspolitiek tegen. Geen enkele organisatie is er vrij van. Reden genoeg dus om je ertegen te wapenen en serieus op zoek te gaan naar regels voor een gezond werkklimaat.

Gezonde afstand
Schrijvers geeft vijf tips om te overleven op de werkvloer.
1 Zie je werk vooral als een zakelijk contract.
Leg er niet je ziel en zaligheid in, en houd een gezonde afstand. Dat voorkomt teleurstelling en frustratie.
2 Als het enigszins kan, volg dan je belangstelling en je hart.
3 Beoefen de kunst van de behoedzaamheid.
Kijk goed uit je doppen. Wees niet altijd open. Wees alert op mensen met een verborgen agenda, maar verval niet in het andere uiterste door iedereen te wantrouwen. Paranoia is net zo zinloos als naïviteit.
4 Het ideale werk bestaat niet. Verwacht dus niet te veel.
5 Schuw het machtspel niet.
Als het echt moet, moet je op hoog niveau kunnen konkelen.

Qui-vive
Toch is Schrijvers geen fan van nietsontziend machiavellisme. Slim handelen is prima, enigszins sluw is ook nog okee, maar slinks is meestal een brug te ver. Zover hoeft het trouwens niet te komen, zolang je maar op je qui-vive blijft. Een belangrijke sleutel om te overleven in de kantoorjungle is ‘aandacht’. ‘Aandacht past in de traditie van behoedzaamheid’, stelt Schrijvers. ‘Het is de eerste stap: aandachtig kijken en analyseren wat er aan de hand is. Vervolgens afstand nemen en bepalen wat je gaat doen.’

Dinsdag 7 december, 20.15 uur, Kloosterkerk. Toegang € 5,-.