Archief
Jaargang:

Jubileum Kloosterkerk: Wel geloven, geen zekerheden

Door Jan Goossensen
Gepubliceerd november 2010, jaargang 14, nr. 130

achtergrond De Kloosterkerk viert deze maand feest. De gemeente werd negentig jaar geleden gesticht, in de Duinoordkerk. Dat gebouw werd in de Tweede Wereldoorlog afgebroken.

Wie wil weten hoe de Duinoordkerk eruit heeft gezien, moet de Nieuwe Kerk in IJmuiden-West bezoeken. Dit monumentale gebouw stond in 1920 model voor de Haagse kerk, die in de hofstad een bescheiden revolutie zou teweegbrengen. De IJmuidense predikant H.W. Creutzberg verhuisde naar Den Haag en kopieerde zowel gebouw als liturgie.
Creutzberg was gegrepen door de idealen van de Liturgische Beweging, een vernieuwingsbeweging in het begin van de twintigste eeuw die de Nederlandse hervormde kerk een anglicaans tintje wilde geven. Meer aandacht voor rituelen en muziek, een verzorgde klassieke liturgie met doordachte teksten, en dat alles in een sfeervol gebouw dat niet meer mocht lijken op de preekschuren die protestantse kerken tot dan toe meestal waren.
De Duinoordkerk verrees op een terrein waar nu in de ‘internationale zone’ het gebouw staat van de VN-autoriteit tegen de verspreiding van chemische wapens. Tot de bouw van dat pand, nog niet zo lang geleden, was op het terrein – naast het Bel Air hotel – nog de omtrek van de Duinoordkerk te zien in de vorm van enkele oude bomen.

Affaire Seyffardt
Aan de Duinoordkerk, die het kerkelijk leven in Den Haag een nieuwe stimulans gaf, kwam in de Tweede Wereldoorlog een einde, toen het gebouw moest wijken voor de Atlantikwall, de Duitse verdegingslinie rond Scheveningen.
Dat de Duinoordkerk zou sneuvelen, behoort tot de bizarre lotgevallen van Den Haag in de oorlog. Aanvankelijk zou de kerk gespaard blijven. Maar het tracé van de verdedigingslinie werd veranderd, nadat het kerkbestuur lijnrecht tegenover de Duitse autoriteiten was komen te staan. Aangenomen wordt dat de kwestie-Seyffardt de oorzaak is geweest. Seyffardt, lid van de Duinoordkerk, was een Nederlandse generaal die in de ban van het nationaal-socialistisme was geraakt en fanatiek NSB-lid was geworden. Toen zijn dochter – ook NSB-lid – in de Duinoordkerk wilde trouwen, dreigde de trouwdienst op een demonstratie van uniformen uit te lopen. Daarop besloten predikant en bestuur de kerk niet ter beschikking te stellen. Landverraad en nationaal-socialisme druisten in tegen ‘de ordeningen Gods’, luidde het argument, en de kerk moest daar tegen strijden.
Na afbraak van het gebouw, eind 1942, verhuisde de gemeente naar de Kloosterkerk. Het is de ironie van de geschiedenis dat begin twintigste eeuw nog met de gedachte was gespeeld de Kloosterkerk af te breken en van de opbrengst een kerk in Duinoord te bouwen. Nu werd de Kloosterkerk de nieuwe behuizing.

Eigenheid
Gedurende de negentig jaar van haar bestaan heeft de Duinoordkerkgemeente altijd haar eigenheid gekoesterd, terwijl ze zich tegelijk verbonden voelde met de Nederlandse Hervormde Kerk. Sinds 2004, toen de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) ontstond, zijn er gesprekken gevoerd met de Haagse protestantse gemeente over haar positie. De Kloosterkerk wil weliswaar onafhankelijk blijven, maar voelt zich ook verbonden met de Protestantse Gemeente te ’s-Gravenhage. Het lijkt erop dat in dit jubileumjaar de laatste punten en komma’s worden gezet in een nieuwe samenwerkingsovereenkomst.
Het bijzondere van de Duinoordkerkgemeente is altijd geweest, dat ze een geestelijk dak blijkt te zijn voor bezoekers van allerlei afkomst. In het jaarboekje van dit seizoen staat: ‘Deze ruimte is er, doordat de verhouding tussen God en mensen in de Kloosterkerk niet in vastomlijnde zekerheden wordt gevangen. Geloven wordt veeleer gezien als een vertrouwensvolle levenshouding, die kan groeien in het gesprek tussen de traditie en ervaringen uit het leven van alledag.’

Jubileumprogramma: www.kloosterkerk.nl

| |