Kerk in Den Haag

Zogenaamde ramp winkels Leyweg

Kerk en ramp: Brand? Ach, stuurt u even een mailtje? -

Door Margot C. Berends
Gepubliceerd april 2010, jaargang 13, nr. 125

Reportage Kun je altijd voorbereid zijn op een ramp? Het zou mooi zijn, maar de praktijk is anders. Een mens is geen draaiboek.

Om te testen of een willekeurige Haagse kerk op een ramp is voorbereid, belde ik de rooms-katholieke Emmaüskerk,  midden in winkelcentrum Leyweg. Ik vertelde dat er een enorme brand in het winkelcentrum was – nou ja, niet echt natuurlijk. Ik legde uit dat vorig jaar op koninginnedag, na de aanslag op de koninklijke bus, de Grote Kerk in Apeldoorn de deuren had geopend.
‘En?’ vroeg ik verwachtingsvol. ‘Wat gaat u nu doen?’

Marktdag
Het antwoord was zo ontroerend menselijk. Eerst werd ik doorverwezen naar het hoofd van het secretariaat. Die adviseerde me om even een mailtje te sturen naar allerlei parochiemensen, zodat ze er over konden nadenken.
‘Maar er is nú een ramp, dus voor een mail is geen tijd. Wat zou u kunnen doen? Kaarsjes laten aansteken door geschrokken mensen?’, opperde ik, helpend.
Er kwam geen echte reactie. Behalve dat de vrouw vertelde dat de kerk ’s ochtends altijd open is, en op marktdagen en zaterdagen de hele dag.
‘Op koninginnedag zijn we dicht’, zei ze nog. ‘Misschien kunt u anders even naar het bestuur bellen?’
De dame van het bestuur was niet thuis.

Mond vol tanden
Het geeft niks, lieve mevrouw, dat u eigenlijk geen goed antwoord had. Want dat is nou net de clou, bij een ramp. Je staat toch even met de mond vol tanden; op rare onverwachte dingen heb je geen pasklare reactie.
Vaak rollen koppen van burgemeesters, nadat zich een ramp heeft voltrokken. Ze hebben dan niet adequaat gehandeld. Natuurlijk, je moet erover nagedacht hebben. Apparatuur moet het doen. Maar ik verbaas me altijd weer over het idee dat je alles maar onder controle moet kunnen hebben. Ook bij een ramp. Achteraf hoor je dan dat ‘er dingen zijn misgegaan’.

Maar op het moment dat een ramp plaatsvindt, is er al zoveel misgegaan. Daar kan toch nooit een soepel en sluitend antwoord op gegeven worden? We willen alles beheersen, onder controle houden. Het leven is echter niet beheersbaar. Ik zou willen pleiten voor mildheid ten opzichte van iedereen die met een ramp van doen krijgt.
Je hoort het vaak van nabestaanden. De partner is overleden, en dat is ‘een ramp’. Natuurlijk houd je een leven lang rekening met het feit dat je levensgezel een keer doodgaat. Maar niemand kan voorspellen hoe je op die specifieke ramp reageert.
Misschien is dat maar goed ook. De mens is geen draaiboek.

 Zie ook:

Rob Visser over het drama in Apeldoorn

Haagse kerken klaar voor hulp bij rampen