Kerk in Den Haag

Rijke Franciscanen in oude Boskantkerk

Kerkzilver doorstond bombardement

Door Margot C. Berends
Gepubliceerd maart 2010, jaargang 13, nr. 124

Geschiedenis Een luxe ingerichte franciscaanse kerk. Is dat geen innerlijke tegenspraak? De oude Haagse Boskantkerk had geld genoeg voor een mooie inventaris.

Een voorbeeld van een rijk geornamenteerde franciscaanse kerk is de vroegere Boskantkerk. Die stond van 1843 tot 1945 aan de Princessegracht. Op dezelfde plek stond na de Reformatie een schuilkerk, de katholieke kapel die bij de Franse ambassade hoorde. De kapel werd gedoogd omdat bij de Nederlandse ambassade in Frankrijk protestantse diensten werden gehouden. Een soort ruilhandel.
In 1843 werd met hulp van het rijk een nieuwe kerk gebouwd. Het ministerie van Waterstaat leverde in heel Nederland de bouwtekeningen voor zo’n honderdvijftig rooms-katholieke kerken, ‘waterstaatskerken’.

Geld in het laatje
De kerk, die gerund werd door franciscanen, had een grotendeels rijk publiek. De afgevaardigden van de Franse ambassade brachten geld in het laatje. Genoeg om een enorme zilveren inventaris van te laten maken, met veel grote kandelaars, cherubijnen en een altaar. De wens om de kerk rijk te versieren kwam voort uit de gedachte van het ‘eerherstel van het Allerheiligste, en van de Heilige Harten van Maria en Jezus’. Tijdens de achterstelling van de rooms-katholieken in de Hollandse Republiek kon daar lange tijd geen aandacht aan gegeven worden.
Op hoogtijdagen werd het zilveren altaar opgebouwd en werden alle zilveren voorwerpen uit de kluis tevoorschijn gehaald, om het eerherstel steeds weer te bevestigen. Die kluis is de redding geweest van veel Boskantzilver. Tijdens het bombardement op het Voorhout, in 1945, brandde de kerk uit. Wat in de kluis zat, werd bewaard.
Nu staat een deel van de inventaris in de nieuwste Boskantkerk, die in 1984 gebouwd werd aan de Fluwelen Burgwal. Meindert Marijs geeft in maart een lezing over de rijke geschiedenis van de oude Boskant. Hij toont dia’s van de diverse oude kostbaarheden.

Armenbankjes
Gevoelsmatig blijft het vreemd dat een franciscaanse kerk zoveel rijkdom herbergde. In 1906 schreef Jan Kalf in een boek over Nederlandse katholieke kerken: ‘Men is hier waarlijk niet in een volksbuurt! Zou St. Franciscus (in deze kerk zo vereerd), die vrouwe armoede gehuwd had, niet liever zich verschuilen op één van de 412 armenbankjes dan op de bijna 1200 andere luxere zitplaatsen in dit godshuis, die zoveel dichter bij de geestloze rijkdom staan!’
Maar vanuit het oogpunt dat het kerkgebouw de hemel en het paradijs op aarde verbeeldde, is de rijkdom te begrijpen. Bovendien deden de Haagse franciscanen veel sociaal werk in de stad.

Lezing maandag 15 maart, 19.30 – 21.30 uur. Toegang 3 euro. R.K. spiritueel centrum de Boskant, Fluwelen Burgwal 45.

Zie ook: 

Het paradijs is er voor iedereen, arm en rijk

Franciscus en het lijden

Gouden bergen, of is er meer te halen?