Kerk in Den Haag

Gereformeerde kerk Nobelstraat gesloopt

Korzotheater slokt een historisch kerkje op

Door Jan Goossensen
Gepubliceerd maart 2011, jaargang 14, nr. 134

nieuws In het vernieuwde Korzotheater zijn de laatste restanten van de eerste Haagse gereformeerde kerk, die op die plaats stond, verdwenen. Op een paar kleine objecten na.

Niemand weet dat, maar op de binnenplaats van het Korzotheater aan de Prinsestraat stond tot voor kort nog altijd een kerkje: een klein, hoog gebouwtje dat van 1850 tot 1911 dienst heeft gedaan als gereformeerde kerk. De laatste jaren was het de ‘kerkstudio’ van Korzo.

Het gebouwtje is nu gesloopt, omdat het niet meer paste in de nieuwbouw van het sterk vergrote en gemoderniseerde theatercomplex.
Slechts enkele objecten zijn aan de slopershamer ontsnapt. Het zijn een paar schilden van gips, getooid met wapens. Verder zes gietijzeren zuiltjes, die in het interieur zichtbaar waren en de bovenpartij van de muren droegen. Waarschijnlijk krijgt één zuil een mooi plaatsje in het nieuwe Korzogebouw, als herinnering aan de kerkstudio. Een glas-in-loodraam van de kerk heeft al een plek gekregen in een van de nieuwe ruimtes. De naam van die ruimte is nog steeds ‘kerkstudio’.

De ‘kerk van Korzo’ heette in werkelijkheid de Nobelstraatkerk, omdat de ingang om de hoek aan de Nobelstraat lag. Bezoekers konden in de negentiende eeuw via een poort in een woonhuis ter kerke. Ze vormden sinds 1850 een ‘afgescheiden’ gemeente. Het waren volgelingen van de Afscheiding van 1834, de eerste uittocht van orthodoxe gelovigen uit de Nederlandse Hervormde Kerk. De Nobelstraatkerk was daarmee de eerste gereformeerde kerk van Den Haag.

Op een foto uit omstreeks 1900 is het interieur van de kerk goed te zien. De zuiltjes dragen de bovenbouw. De banken staan stijf in het gelid. Volgens het boek Waar Hagenaars kerkten zouden in het gebouw zeshonderd bezoekers hebben gepast. Maar volgens Arend Clements van architectenbureau 3TO, die de verbouwing van Korzo heeft geleid, is dat praktisch onmogelijk.

Eerste generatie
Rond 1900 fuseerden verschillende groepen gereformeerden, onder wie volgelingen van de Doleantie van 1886 met Abraham Kuyper aan het hoofd, tot een landelijk kerkverband, de Gereformeerde Kerken in Nederland. Daarvoor werden nieuwe kerken gebouwd, waarvan de Noorderkerk in de wijk Duinoord de eerste was.
De oudere generatie gebouwen, zoals de Nobelstraatkerk, kon toen worden afgestoten. Het gebouw werd verkocht aan de Vereniging voor Geld- en Effectenhandel, die de Nobelstraatkerk tot 1970 als beursruimte heeft gebruikt.

Clements van 3TO is blij verrast als hij de hem onbekende historie van de ‘kerkstudio’ van Korzo verneemt. Dat met de uitbreiding van Korzo een zichtbaar deel van de Haagse kerkgeschiedenis is verdwenen, was volgens hem onvermijdelijk. Hij heeft geen idee wat te doen met de restanten van het Haagse gereformeerde verleden. Misschien hebben lezers van Kerk in Den Haag een suggestie.

Informatie over het verbouwde Korzo: www.3to.nl