Kerk in Den Haag

Wat is de ideale kerk?

‘Laagdrempelig’: soms een hoge hindernis

Door Margot C. Berends
Gepubliceerd januari 2012, jaargang 15, nr. 142

discussie Een bezoeker moet gemakkelijk over de kerkdrempel kunnen stappen. Logisch. Maar wat voor de één een lage drempel is, is voor de ander een brug te ver.

Een veel gehoorde kreet als het over ‘de ideale kerk van de toekomst’ gaat, is dat de kerk vooral laagdrempelig moet zijn. Dat klinkt logisch en eenvoudig, maar dat is het bij nader inzien niet. ‘Laagdrempelig’ is een subjectief begrip. Wat voor de één laagdrempelig is, is dat voor de ander helemaal niet.

Voor sommigen is de stap naar een kerk gemakkelijk te maken als er eenvoudige taal gebezigd wordt, als de liederen niet te doorwrocht zijn, als er geen orgel klinkt maar een piano of een bandje. Voor hen maakt dat de drempel laag, maar voor anderen zou zo’n insteek juist een hoge hindernis vormen. Zij ervaren andere dingen als laagdrempelig: een preek die de hersens doet kraken, een Bach-cantate of een ingewikkelde orgelbegeleiding.
De een voelt zich op zijn gemak bij een joviale ontvangst en jij-en en jou-en tijdens de koffie na afloop. Voor de ander kan dat een brug te ver zijn: hij of zij wil liever anoniem in een kerkbank schuiven en stelt prijs op wat meer afstandelijke omgangsvormen.

 

Knulligheid

Bij het woord ‘laagdrempelig’ is nog een andere kanttekening te maken. Het lijkt synoniem aan ‘low profile’ en kan dan geïnterpreteerd worden als ‘minder professioneel’. Het gevolg: een soms hoge mate van knulligheid. Suffe blaadjes, websites die slecht worden bijgehouden, grijs linoleum op de vloer, soms zelfs een ronduit lelijk kerkgebouw… Niet uitnodigend.

Andere kerken werpen een barrière op door juist dingen te mooi te willen doen. In plaats van een eenvoudige liturgie, zoals die al eeuwen de bezoeker moeiteloos door de kerkdienst loodst, bieden ze een ingewikkeld systeem aan met allerlei losse blaadjes, vol acclamaties, liederen en responsies. Tijdens een kerkdienst zou de geest de ruimte moeten krijgen om zich te ontplooien, maar in plaats daarvan moet de kerkganger zich inspannen om het geheel te kunnen volgen.

 

Nog een laatste ‘paradox van de laagdrempeligheid’: die van het al dan niet heffen van entreegeld. Organiseer een gratis concert, en mensen zullen denken: ‘Als het niets kost, zal het ook wel niks zijn.’ De stelling dat hoe hoger de entree is, hoe meer bezoekers er komen, is wat al te boud. Maar het is een feit: als mensen verwachten iets ervoor terug te krijgen, willen ze best betalen. Ook voor kerkelijke activiteiten.

Conclusie van dit alles: bezoekers komen af op kwaliteit. Zet iets goeds neer, en iedere doelgroep vindt z’n eigen plek. Kerk van de toekomst: laagdrempeligheid kan ‘laag-’ èn ‘hoogliturgisch’ uitpakken. Maar de kwaliteit moet altijd zo hoog mogelijk zijn.