Kerk in Den Haag

Marcel Kemp over medische ethiek: 'Het ziekenhuis: u vraagt, wij draaien?'

Door Margot C. Berends
Gepubliceerd maart 2009, jaargang 12, nr. 114

Agenda Marcel Kemp was geestelijk verzorger in het Hagaziekenhuis Leyenburg. Hij zit nog steeds in een medisch-ethische toetsingscommissie van vier instellingen in de Haagse regio. In maart geeft hij een lezing over medische ethiek, in de lutherse kerk.

Wat doet een ethische commissie?

‘In een ziekenhuis heb je artsen en verpleegkundigen aan de ene kant en patiënten aan de andere kant. Tussen die partijen bestaat per definitie een ongelijkwaardige relatie, want de patiënt is afhankelijk van het medisch en verplegend personeel. De patiënt komt met een probleem dat mogelijk door de arts verholpen kan worden. De arts beschikt over veel mogelijkheden, van pillen en drankjes tot operaties. Vaak is niet één twee drie duidelijk wat je als arts kunt of moet doen. Hoe ver ga je (bijvoorbeeld als het gaat om het krijgen van een kind)? Wanneer handel je wel en wanneer niet (bijvoorbeeld als het sterven nabij is)? Zijn er grenzen? Speelt levensovertuiging een rol in de afwegingen? Een ethische commissie stimuleert artsen en verpleegkundigen over zulke vragen samen na te denken.’

 Noemt u eens een situatie waar de grens onduidelijk is.

‘Stel, een vrouw van 39 heeft twee kinderen van twee verschillende mannen. Dat vond ze genoeg en daarom had ze zich laten steriliseren. Nu heeft ze een vierde relatie, en die man wil ook graag een kind van haar. Ze meldt zich bij de arts met de vraag de sterilisatie weer ongedaan te maken. Wat moet de arts doen? Ga je uit van ‘U vraagt, wij draaien’? Het is wel zo dat de gemeenschap de kosten van zo’n ingreep moet betalen.’

 Maar dit soort verzoeken zijn toch uitzonderingen?

‘Niet alle consulten leveren problemen op. Maar als het gaat om het begin of het einde van het leven, komen er vaak cruciale vragen om de hoek kijken. In de ‘geboortetechnologie’ en de ‘stervenstechnologie’ is veel mogelijk. Moet je alles doen wat kan? Tot welke leeftijd is kunstmatige bevruchting te verdedigen? Wanneer staak je een behandeling? Kies je ervoor om een proces tot stilstand te brengen? Wat kost dat en wat win je ermee? Of verliest de patiënt er ook iets mee? Wanneer is euthanasie verantwoord?’

 Wat gaat u vertellen tijdens uw lezing?

In mijn werk in de toetsingscommissie kijken we of onderzoek naar nieuwe medicijnen of behandelingen deugdelijk in elkaar zit, geen onnodig risico voor patiënten met zich mee brengt en dergelijke. Ik wil uitleggen hoe dat werkt. Ook wil ik situaties voorleggen waarin arts en patiënt voor een dilemma staan. Hoe kom je daaruit? Helder denken kan helpen. Je kunt het probleem van diverse kanten benaderen en tenslotte een keus maken. Gek genoeg gaat ethiek minder om ‘goed’ of ‘fout’, maar eerder of je in een gesprek fatsoenlijk kunt beredeneren waarom je kiest voor een zus of zo behandeling.

 Donderdag 19 maart, 20 uur. Lutherse Kerk, Lutherse Burgwal 7-9.