‘Notenboer’ Willem Vogel zal nog eeuwen meegaan
Door Henk Lemckert
Gepubliceerd november 2010, jaargang 14, nr. 130
In memoriam De overleden kerkmusicus en componist Willem Vogel was een veelschrijver. Hij bracht generaties kerkgangers een goede smaak bij.
Willem Vogel
De onlangs overleden kerkmusicus Willem Vogel (1920-2010) was een man zonder pretenties. Als echte Amsterdammer sprak hij de taal uit de hoofdstad en beschikte hij over Mokumse humor. Hij arriveerde eens bij een gewichtige bespreking over de liedbundelserie Zingend Geloven met een sjofele plastic tas in zijn hand. De brede grijns op zijn gezicht verwees naar de tekst op die tas: ‘De Notenboer’, ‘altijd verse noten’.
Die tekst was op zijn lijf geschreven, hij beschouwde zich als de man die alle noten leverde die men aan hem vroeg. Desnoods zou hij het telefoonboek op muziek hebben kunnen zetten. Geen man dus van hoogliturgische aspiraties.
Toch heeft hij zich een belangrijk gedeelte van leven bezig gehouden met het maken van muziek voor kerkgangers die op de gebruikelijke praktijk wat waren uitgekeken. Zijn ambities overstegen echter nooit het niveau van de doorsnee zingende gemeente. Hij componeerde voor het volk en niet voor een gezelschap opgeleide zangers. In zijn werk was tegelijkertijd geen plaats voor zelfs maar de minste vorm van platvloersheid; voor hem gold ‘eenvoud als kenmerk van het ware’.
Nieuwe muziek
Vogel ontving vóór de Tweede Wereldoorlog een grondige opleiding bij Albert de Klerk (orgel) en Jan Koetsier (compositie). Deze werd niet aangewend voor een traditionele artiestencarrière maar omgebogen naar een plek als cantor binnen de naar nieuwe liturgische vormen zoekende Nederlandse Hervormde Kerk van die dagen. Binnen de muren van de Van der Leeuwstichting vond hij zijn plek, samen met mensen als Willem Barnard, Tim Overbosch en Frits Mehrtens. Onder de invloed van de oecumenische geest uit die jaren en geïnspireerd door de traditie van de kerk der eeuwen werkte hij samen met hen en vele anderen aan nieuwe taal en muziek voor liturgie en kerkmuziek.
Dat deed hij op veel plekken, er waren weinig gebieden waarbij hij niet betrokken was. Dat kwam vooral tot uiting in het Liedboek voor de Kerken waarvoor hij in 1973 maar liefst twintig melodieën leverde. Met dit alles bracht hij minstens twee generaties kerkgangers een goede smaak bij. Dat is misschien meer waard dan alle composities die hij in zijn lange leven schreef.
Met Willem Vogel is een kerkmusicus heengegaan die we nog eeuwen zullen tegenkomen in de liedboeken. Terecht werd onlangs zijn beeltenis uitgesneden in de koorbanken van ‘zijn’ Oude Kerk in Amsterdam. Hij blijft dus nog in verschillende gedaanten onder ons.
Sociale media
Follow @KerkDenHaag