Kerk in Den Haag

Van den Ende-musical Joseph in Den Haag

Oud bijbelverhaal glittert en swingt

Door Margot C. Berends
Gepubliceerd februari 2009, jaargang 12, nr. 113

Recensie Niet alleen zijn elf broers liggen aan Jozefs voeten, maar ook theaterzalen vol klappende bezoekers. Het is bijna bizar: tijdens een spectaculair avondje uit genieten mensen massaal van een oud bijbels verhaal.

Gek, van een zaal vol concertgangers die aandachtig naar de Matthäus Passion luisteren, kijk ik niet zo op. Ook niet van stromen bezoekers die zich in een museum vergapen aan een bijbels tafereel op een oud schilderij. Maar een groot uitverkocht theater waarin feestelijk uitgedoste mensen massaal naar een musical over Jozef gaan, dat is even wennen.

 Het verhaal over Jozef die door zijn broers wordt verkocht aan een Egyptische slavenhandelaar en die dromen kan uitleggen, is toch niet het meest bekende bijbelgedeelte. Waarom trekt deze musical dan overal in Nederland zoveel mensen? Omdat het een Joop van den Ende-productie is? Omdat de populaire tv-serie ‘Op zoek naar de nieuwe Joseph’ eraan voorafging? En wat begrijpen die bezoekers van wat zich op het podium afspeelt? Of hoef je er helemaal niet zoveel van te snappen, is het feit dat je een spektakel aanschouwt genoeg?

Het stuk speelt deze maand in Den Haag, maar ik zag het al elders in het land. Een spektakel, dat is het zeker. Met de twaalf zonen en schoondochters van Jacob, nu eens in archaïsch aandoende kleden gehuld, dan weer in felgekleurde pakken. Met Potifar als foute vastgoedmagnaat, en zijn vrouw in een porno- en sm-achtige outfit. Met de farao als een grote naïeve Elvis Presley die met lage basstem swingend zijn koeien-dromen bezingt.

Met glitters, lichteffecten, een echte orkestbak, en een tweeëneenhalf uur durende niet aflatende stroom vol zang en dans, grappen en gevoelige momenten. En als je denkt dat het is afgelopen, worden alle liederen in hoog tempo nóg eens ten gehore gebracht.

 Egyptische voedselbank

Veel diepgang zit er niet in, of het moest de boodschap zijn dat je moet ‘durven dromen’ en dat ‘dromen uiteindelijk uitkomen’. Maar de herkomst van het verhaal wordt niet verloochend. De vertelster zingt over ‘toen het bijbelverhaal nog maar net begonnen was’, en ergens anders klinkt de tekst: ‘Jozef je zit in de lift, zoals staat in de Heilige Schrift’.

God wordt nergens genoemd. Jezus wel, als een van de elf broers meldt dat ‘Jozef bij Jezus is’. Grapje. Een medespeler vraagt: ‘Wíé?’ ‘Jézus’, is het antwoord. ‘Joh, dit is het Oude Testament hoor’, roept de ander. De zaal davert niet van het lachen, maar ik hoor toch een enkeling om me heen die de portee snapt. Maar ook wie het wel zou kunnen begrijpen, hoort het misschien niet eens, want als een wervelwind gaat het verhaal verder.

Zo zitten er veel grappige momenten in het stuk. Jozef helpt bijvoorbeeld Potifar bij zijn bouwprojecten, op de achtergrond wordt een piramide uit de grond gestampt en Jozef kijkt daarbij diepzinnig op een driehoekige bouwtekening.

Een wellicht serieuze knipoog is er als Jozef wordt afgevoerd naar Egypte en uitroept: ‘Maar daar ben ik een allochtoon!’ Of als de hongerige broers besluiten naar de ‘Egyptische voedselbank’ te gaan. Verder zie je, zoals natuurlijk overal in films, opera’s en toneel, hoe de mens in staat is tot alle slechts. De elf zoons liegen de arme oude Jacob voor dat Jozef gedood is, maar zodra hij zijn hielen gelicht heeft bezingen ze triomfantelijk hoe ze hun verwaande broer te grazen hebben genomen.

 Superstar

Zelfs de meest kritisch-exegetische toeschouwer wordt meegevoerd in het opzwepende geheel van zang en dans. Toegegeven, je krijgt waar voor je geld. Op het eind echter wordt Jozef wel érg verheerlijkt, als een soort Joseph Superstar.

Maar ja, het staat in de bijbel, die Jozef was toch inderdaad wel een slimme en mooie jongen. En dus klapte ook ik voor hem, toen hij in de slotscene als een mega-ster hoog boven het gepeupel uittorende. Jozefs dromen komen nog steeds uit.

 

 

Joseph and the amazing technicolor dreamcoat. Durf te dromen! Van 3 tot 15 februari in het World Forum Theater (Congresgebouw), Churchillplein, Den Haag.