Kerk in Den Haag

Pim van Lommel belooft light-versie van de hemel

Door Jan Goossensen
Gepubliceerd maart 2009, jaargang 12, nr. 114

Achtergrond Het lijkt de omgekeerde wereld. Gelovigen hoor je nauwelijks meer over een hemel. Daarentegen menen steeds meer buitenkerkelijke spirituele zoekers dat er wel degelijk leven na de dood is. Pim van Lommel komt een avond naar Den Haag.

Onder de theologen in de redactie van Kerk in Den Haag maakte het onderwerp ‘leven na de dood’ niet veel enthousiasme los. ‘In de bijbel is er niet veel aandacht voor’, meende de een. Een ander: ‘Er ontbreekt de behoefte bij ons om dat te onderzoeken.’

Moderne gelovigen zijn voorzichtig geworden met spreken over leven na de dood. Blijkens onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau daarentegen bloeit het geloof in een hiernamaals, in welke vorm dan ook, onder ongelovigen sterker dan ooit.

De belangstelling voor Pim van Lommels succesboek ‘Eindeloos bewustzijn’, over patiënten die een bijna-doodervaring beleefden, is daarvan een teken. In zijn boek wil hij aantonen dat het bewustzijn ook los van het lichaam kan worden ervaren.

Eeuwigheid is actueel

Het denken over leven na de dood of over ‘eeuwig leven’ appelleert aan oerreligieuze verlangens naar onsterfelijkheid. ‘Het zit in de aard van het beestje’, zegt professor Frits de Lange van de protestantse theologische universiteit Kampen, waar eind maart een groot symposium over leven na de dood wordt gehouden, ook met Pim van Lommel als gastspreker. De eeuwigheid is kennelijk actueel.

De Lange: ‘Na het overlijden van een dierbare hebben nabestaanden behoefte aan woorden van troost en hoop. De mens is aangelegd op voltooiing van zijn leven. Voor minder doen we het niet.’

Volgens hem zijn de ‘versleten’ begrippen hemel en hiernamaals vanaf de jaren zeventig in de kerk in een kwade reuk komen te staan. Het hiernamaals werd als voorbeeld van religieuze projectie in slechte zin gezien. ‘We moesten bouwen aan de hemel op aarde, aan het koninkrijk Gods.’

Dat spirituele zoekers zich van deze theologische ontwikkelingen niets aantrekken en momenteel enthousiast op zoek gaan naar tekenen van leven-voorbij-de-dood, noemt De Lange een ‘onbetaalde rekening’ van de kerk. ‘Doe er iets mee’, is zijn advies. Volgens hem heeft de enorme druk die is komen te liggen op het hemelse geluk op aarde, veel mensen teleurstellingen gebracht. ‘Belemmerd door tegenslag kunnen velen die hemel in hun leven niet realiseren. De bijna-doodervaringen die Van Lommel onderzoekt, lijken hoop en troost te bieden.’

Zwitserlevengevoel

Wat Pim van Lommel beschrijft, noemt De Lange overigens een ‘light-versie’ van de hemel. Van een hel – waar geween en tandengeknars zouden heersen – is bij de gepensioneerde cardioloog geen sprake, evenmin als van de notie dat een overledene verantwoording van zijn leven moet afleggen.

De Lange: ‘Ook in de kerk is ons taalgebruik behoorlijk afgeslankt. Onze metaforen zijn dunner geworden. We zeggen dat iemand “geborgen is bij de Eeuwige”. Dat drukt nu ons geloof uit.’

Zelf heeft De Lange weinig op met wat hij noemt een ‘seculiere hemel op aarde’, een soort Zwitserlevengevoel. ‘Ook ik weet niet precies wat leven na de dood inhoudt, maar het geloof erin helpt ons wel om onder de dictatuur van het geluk hier en nu uit te komen.’

 Een avond met Pim van Lommel.
Donderdag 5 maart, 20 uur. Maranathakerk. Toegang € 10.
www.maranathakerkdenhaag.nl