Praten over vrede, op Jamaica: 'Het systeem, dat zijn wijzelf'
Door Michiel Hardon
Gepubliceerd mei 2011, jaargang 14, nr. 136
reportage Mede namens Oikos neemt Michiel Hardon (lid van de Haagse Kloosterkerk) eind mei deel aan de International Ecumenical Peace Convocation in Kingston, Jamaica. Hij schrijft erover voor Kerk in Den Haag.
Dr Linda Oluwakemi Banks, een van de aanwezigen van de conferentie. Zij is een van de drie presidenten van de Caribbean Conference of Churches en lid van het IEPC Planning Committee.
Waarom komen duizend mensen in Jamaica een week bij elkaar om over ‘Glory to God, Peace on Earth’ te praten? Is dat niet het toppunt van saaiheid?
Een Radio 1-verslaggever stelt de vraag nog pregnanter: ‘Het zal wel niet moeilijk geweest zijn om delegatie-leden te vinden voor een weekje Jamaica op kosten van de kerk?’ Hij denkt aan de witte stranden, de blauwe hemel en andere toeristische geneugten.
Het Nederlandse delegatie-lid ervaart een andere werkelijkheid. Verblijf op de campus van de Universiteit van de ‘West Indies’ waar je ’s nachts vecht met tijdsverschil en muggen. ’s Ochtends een koude douche die je goed wakker maakt om vervolgens de hele dag te luisteren naar (te) lange verhalen van met name mannen die zich zelf graag horen.
Klimaatcrisis
Vanwaar deze zelfkastijding? Omdat er daarnaast een andere fascinerende werkelijkheid is. Mijn eerste ontbijt is met Oki uit de Cooks Eilanden. Oki is een van de 15.000 bewoners die nog steeds op de eilanden zelf woont. De vraag is voor hoe lang. Als de zeespiegel blijft stijgen zullen een aantal eilanden zoals Vanatu, Tavalu en Cooks eilanden binnen enkele decennia kopje onder gaan. In Nederland verhogen wij de dijken, in de Pacific is daar geen geld voor. Voor de meeste eilanden ligt het evacuatieplan al klaar. Als je dit soort verhalen hoort, komt de klimaatcrisis wel erg dichtbij.
Het klimaat is een van de belangrijke thema’s van de International Ecumenical Peace Convocation (IEPC) die van 18 – 24 mei op Jamaica is gehouden. De IEPC vormt de afsluiting van het door de Wereldraad van Kerken geïnitieerde ‘Decennium tegen geweld, kerken zoeken verzoening en vrede (2001-2010)’. Het gaat dus over de rol van de kerk in conflictsituaties. Het kan daarbij gaan om huiselijk geweld, geweld op school, geweld tussen landen, maar ook geweld binnen de kerk en tussen religies.
Persoonlijke verhalen
Duizend afgevaardigden uit meer dan honderd landen praten, luisteren, discussiëren en vertellen hun persoonlijke verhalen over geweld. Er zijn deelnemers uit Ierland, Sierra Leone, Soedan, Congo, de bezette gebieden in Israël en Sri Lanka, christenen wier leven is getekend door geweld. Een Palestijn vertelt over zijn zoon die gedood is door een Israëlische kogel, een vrouw uit Sierra Leone vertelt over haar kleindochter. Haar dochter werd verkracht door een militieman, een kind was het gevolg. Iedere dag ziet haar dochter het gelaat van de militieman in het gezicht van haar kind. Velen zijn verjaagd uit hun huis en hebben gezworven over de wereld. Toch voelen zij zich allen leden van een kerk. Er zijn oecumenische diensten met gewaden in alle kleuren van de regenboog. De Nederlanders vallen op doordat ze niet willen opvallen. Bekende gezangen klinken in het urdu, swahili, maleis en het Onze Vader wordt gebeden in 50 verschillende talen.
Vier thema’s staan op de conferentie centraal:
• Geweld in de (lokale) gemeenschap
• Geweld tegen de aarde
• Geweld in de markt
• Geweld tussen de mensen
Over deze thema’s wordt gediscussieerd in plenaire sessies, in workshops, in bijbelgroepen en in de wandelgangen. Margot Kaessmann, Lutherse bisschop van Hannover roept in een plenaire zitting op tot gebed en actie, Martin Luther King III vertelt over de droom van zijn vader. Er zijn verhalen over geweld, over verkrachting, over uitzichtloze situaties, maar ook over moed, naastenliefde, onbaatzuchtigheid en de kracht van het geloof juist op die momenten dat je het niet meer ziet zitten.
Eco-kerken
Op het gebied van het milieu zijn er bemoedigende ontwikkelingen. Het aantal eco-kerken (www.earthministry.org) groeit. De kerk is echter nog steeds zoekende naar het antwoord op het geweld in de markt. De globalisering, de bankiers en het systeem als schuldige aan te wijzen voldoet steeds minder. ‘Het systeem, dat zijn wij zelf,’ hoor ik Konrad Raiser, voormalig secretaris generaal van de Wereldraad zeggen Als wij het systeem willen veranderen dan zullen wij moeten beginnen bij ons zelf. Dus meer consuminderen.
Het is een begin. Niet wereldschokkend, maar het maakt een verschil. En als alle kerken hier aan meedoen? En alle kerkleden…?
Oki, uit de Cooks Eilanden, met wie Michiel Hardon uitgebreid sprak over de gevolgen van de klimaatsverandering.
Sociale media
Follow @KerkDenHaag