Kerk in Den Haag

Rembrandt minder preuts dan Jozef uit de musical

Door Theo Hettema
Gepubliceerd februari 2009, jaargang 12, nr. 113

Achtergrond Joop van den Ende trakteert musicalliefhebbers op een veel preutsere Jozef dan Rembrandt heeft gedaan.

Een groot deel van de aantrekkingskracht van de musical Joseph is natuurlijk de spektakelkant van exotische kleren en dito muziek.

De schilder Rembrandt heeft heel wat keren op exotische wijze scènes uit het Jozefverhaal geschilderd. Er is ook een ets van hem waarop hij het anders aanpakt. Dit soort etsen werd in privéalbums verzameld en op intieme vriendenavondjes uitgewisseld. Tja, dan kan een erotische prent niet missen, en zo is deze vrouw van Potifar die met ontbloot onderlijf de slaaf Jozef probeert te verleiden ook echt bedoeld.

Wat ik zo mooi vind, is dat Rembrandt het in deze ets niet zoekt in het spektakel, maar juist in een gewone setting. Neem bijvoorbeeld de po die onder de bedstee staat of de jas van Jozef. Zo moet dat er in het Amsterdam van 1634 hebben uitgezien.

 Dubbelzinniger

 In de kunstgeschiedenis is de scène van Potifars vrouw altijd een gelegenheid om Jozef als een kuise jongeman af te beelden, waarmee een schilderij een morele oproep wordt voor de kijker. Onze Jozef hier is dubbelzinniger. Zijn voeten staan alsof ze het bed in willen duiken en ook zijn hoofd lijkt op dat van Potifars vrouw, alsof ze bij elkaar horen. Met die dubbelzinnigheid zit het leven ook in elkaar, en Rembrandt heeft misschien wel iets geëtst wat werkelijkheid hád kunnen worden.

 Ik lees her en der over de musical Joseph dat die nogal preuts is aangelegd. Dat wij nu kunnen kijken naar Rembrandts uitwerking van het verhaal is een mooie troost voor iedereen die geen kaartje voor de musical heeft bemachtigd.

 Ets van Rembrandt. Jozef en de vrouw van Potifar.