Kerk in Den Haag

Schilder en schoonmaker Lars Weller: ‘Na het poetsen stel ik me weer open voor het leven’

Door Nelleke de Jong-van den Berg
Gepubliceerd november 2010, jaargang 14, nr. 130

interview Schilder Lars Weller is schoonmaker in hospice. Met aandacht schoonmaken, met aandacht schilderen. Bij Weller gaat het hand in hand. ‘Ik ben minder bang voor de dood geworden.’

Toen Lars Weller (36) twee jaar geleden naar Den Haag kwam om aan de Vrije Academie lessen te volgen, meldde hij zich ook bij de thuiszorg. In Zwolle had hij dat werk ook naast de kunstacademie gedaan. Na een paar maanden begon hij als schoonmaker in het Jacobshospice aan de Koningin Emmakade. Hij is er nu ruim een jaar en merkt dat het schoonmaakwerk zijn sporen nalaat in zijn kunstenaarschap. En het werk verdiept zijn levensbeschouwing.

Mededogen
Weller zit op de vloer van zijn atelier. Alles binnen handbereik, het opgespannen doek tegen de muur. In zichzelf gekeerd en toch één met alles om hem heen. Hij vertelt: ‘Vijf ochtenden per week voel ik me dicht bij de dood. Ook als je “maar” schoonmaakt, zie je hoe mensen omgaan met hun sterfelijkheid. Ik vind het verrijkend om daarvan getuige te zijn, soms ook in gesprek te raken. De medewerkers en vrijwilligers creëren een liefdevolle sfeer van vriendelijkheid en mededogen. Ik ben minder bang voor de onvermijdelijke dood geworden. Maar paradoxaal blijft het: ik sta er middenin, en tegelijk erbuiten. Na werktijd stel ik me weer open voor wat zich in mijn leven aandient.’
Wat zich aandient: sinds januari waren dat ruim honderd werken in een dun geschilderde, monochrome techniek. Ze lijken donker en somber. Titels als ‘After the bomb’ en ‘The big sleep’ wekken associaties met een naderend of al gepasseerd einde.
‘Nee, het zijn geen dijenkletsers, ze hebben iets unheimlich, maar ook een bepaalde schoonheid. Soms poets ik delen weer uit met terpentine. Of ik schuur er krassen in. Dat laat de doeken oud lijken, of vervaagd, als oude foto’s of dromen. Een titel als ‘Memory of you’ weerspiegelt dat, drukt vergankelijkheid uit.’

Mystici
Weller was als kind al nieuwsgierig naar ‘De Waarheid’. Na zijn twintigste ging hij gericht antwoorden zoeken op existentiële vragen over lijden en sterfelijkheid. ‘Ik ben niet christelijk opgevoed, maar wel spiritueel ingesteld. Door me te verdiepen in westerse en oosterse mystiek en filosofische bronnen, ging ik inzien dat er uiteindelijk maar één God is, het onveranderlijke. Al het andere is veranderlijk, want sterfelijk. De mystici wisten dat. Een kunstenaar stipt het aan, misschien onbewust, maar toch.’
Hij heeft het gevoel dat zijn schilderijen ontstaan doordat een kracht via hem werkt. Daarom wil hij ‘vol overgave leven’. Hij moet daarvoor wel zijn ‘piekerverstand uitschakelen’. ‘Met aandacht leven en werken helpt daarbij, dat geeft verwachtingsloosheid en rust.’
En het levert intuïtieve schilderijen op. ‘Zó werken houdt het ook spannend voor mijzelf. Ik vertrouw erop dat mijn werk stap voor stap op een hoger niveau komt.’

De volgende dag trekt Weller de wisser in banen over de vloeren van het hospice. Straks het sanitair, met evenveel aandacht.

Binnenkort is er een solo-expositie in Antwerpen. www.kusseneers.com/PAGES/larsweller.html