Kerk in Den Haag

Het levensverhaal van een successchrijfster

Successchrijfster Jean Kwok: ‘Uiteindelijk gaat het om de hoop’

Door Matthijs Termeer
Gepubliceerd maart 2011, jaargang 14, nr. 134

interview Het thema van de Boekenweek is 'Levensverhalen'. Jean Kwok weet alles van China: ze is er geboren en ze moest het land ontvluchten. Haar levensverhaal beschrijft de moeilijkheden van Chinese emigranten. 'Ik hoop dat er meer vrijheid komt', zegt ze. Ze houdt maandag 21 maart een voordracht met beelden in Den Haag.

Naar traditionele Chinese normen is Jean Kwok geen erg geslaagde vrouw en dochter. Ze kan niet goed schoonmaken en koken, is geen ster is het huishouden. Kijk maar naar de brandwonden op haar arm: dat is laatst nog gebeurd bij het strijken.
Feit is wel dat Kwok nog voor haar vijfenveertigste te boek staat als succesvol schrijfster. Ze kan krap een uur vrijmaken, voordat ze voor promotieactiviteiten naar Helsinki vliegt en aansluitend naar de Verenigde Staten. Haar boek Girl in Translation (2010, in het Nederlands vertaald als Bijna thuis) over een elfjarig meisje uit Hong Kong dat met haar moeder naar New York emigreert, heeft een gevoelige snaar geraakt bij lezers en recensenten uit vijftien landen en won diverse literaire prijzen.

Smerig appartement
Bijna thuis is Kwoks levensverhaal, met wat aanpassingen. Zelf was ze vijf jaar oud toen haar familie in 1973 naar New York vertrok. Het gezin was eerder van China naar Hong Kong gevlucht, toen de vader van Kwok als landeigenaar in Kanton vervolgd werd door de communisten van Mao. In New York kwam ze met moeder en drie broers terecht in een smerig appartement in Brooklyn en kreeg ze te maken met armoede, taalproblemen en discriminatie.
Een combinatie van doorzettingsvermogen en intelligentie zorgde voor een ontsnapping uit de ellende. Kwok studeerde Engelse en Amerikaanse literatuur aan de prestigieuze Harvard-universiteit, hield zich bezig met exacte wetenschappen en informatica en begon te schrijven.
Het bleek haar roeping. ‘Ik wil de waarheid over het moeilijke leven van emigranten vertellen’, zegt ze. Bewust koos ze voor fictieve personages, uit schaamte voor juist díe achtergrond die haar boek succesvol maakte. ‘Nu ben ik toch wel trots. Ik krijg post van mensen die zeggen: jij hebt mijn verhaal verteld.’ Een hooggeplaatste Chinese dame bij de Engelse uitgeverij Penguin barstte zelfs in tranen uit. ‘Dat betekent het meeste voor me, meer dan prijzen.’ 

Muizenplaag
Religie speelt geen prominente rol in het werk van Jean Kwok, hoewel alter ego Kimberley en haar moeder in het boek uit boeddhistische overwegingen de muizenplaag in hun armoedige woning omgemoeid laten. Thuis in Voorschoten – Kwok trouwde met een Nederlander en emigreerde andermaal – vangen zij en haar man hinderlijke vliegen met vlindernetten. ‘Ik heb respect voor het leven’, zegt ze. ‘Religie is iets wat je in je hart hebt. Ik ben niet zo dogmatisch daarin.’ Hetzelfde gold voor de nonnen die het Chinese gezin opvingen in de naburige kerk, toen er brand uitbrak in het krot in Brooklyn.

Ondanks schending van de mensenrechten en een gebrek aan democratie in China ziet Jean geen reden zich met de toestand in haar geboorteland te bemoeien. ‘Ik ben geen politieke figuur. Als schrijver ben je niet iemand die antwoorden geeft. Je stelt de vragen. Ik hoop dat er meer vrijheid komt. Uiteindelijk gaat het om hoop. Ik wil altijd dat iemand na het lezen van een van mijn boeken wegloopt met hoop.’

Maandag 21 maart. Maranathakerk, 20 uur.
www.maranathakerkdenhaag.nl