Archief
Jaargang:

Tijdelijke opschorting van ongeloof

Door Paul Makken
Gepubliceerd september 2010, jaargang 14, nr. 128

Vondst

Op de middelbare school had ik een docent Nederlands die op een dag aankondigde zich voortaan aan één boek te zullen wijden: de bijbel. Hij ging een theologische opleiding volgen en hoopte terug te keren als docent godsdienst. Best wel een moedige keuze, vond ik, want docenten godsdienst hadden het moeilijk op mijn school. Door het ontbreken van proefwerken voor dat vak bestond er een vrijblijvendheid waar leerlingen meedogenloos gebruik van maakten.

Ik vond het ook een merkwaardige keuze: waarom jezelf beperken tot één lastig leesbaar boek terwijl een schier oneindige hoeveelheid romans evenzoveel vensters op de menselijke ziel opent? Het zal te maken hebben gehad met de intensiteit van zijn geloof. De God die zo betrokken was bij de personages uit de bijbelverhalen was dezelfde God tot wie die docent zich richtte in zijn gebeden. Voor hem waren de verhalen in de bijbel de leer zelf.

Als je literatuur leest heb je een andere verhouding tot de tekst. Je bent bereid je ongeloof uit te schakelen en de fictie even voor waar aan te nemen. Je gaat mee in het verhaal door de overtuigingskracht van de inhoud en de stijl. En dan kan het gebeuren dat je na lezing van een boek tot andere inzichten bent gekomen. Als het klikt tussen jou en de tekst, laat je je beïnvloeden door de creativiteit van de schrijver.

Schrijvers zijn opvallend eenstemmig als ze uitleggen hoe bij hen het creatieve proces werkt. Met veel aandacht proberen ze het karakter van een personage leven in te blazen, in de hoop dat het terug gaat spreken tegen de schrijver. Op het moment dat dat gebeurt, schrijft een roman zich als het ware vanzelf. Dat is het goddelijke van kunst: mensen kunnen bezieling geven aan iets dat anderen ook weer bezieling geeft.

Hier en daar heeft de bijbel literaire kwaliteiten die bij de lezer een snaar raken. Maar het is toch voornamelijk een verzameling geloofskronieken die uitleg en interpretatie behoeven. Het liefst door iemand die inlevingsvermogen paart aan literaire gevoeligheid. Want uitleggen en interpreteren alleen wekt geen bezieling.

Na zijn vertrek heb ik niets meer vernomen van mijn leraar Nederlands, maar ik hoop dat zijn geloofsijver hem niet heeft belet leesplezier over te brengen op zijn leerlingen. Daarmee zou hij het hun én zichzelf een stuk makkelijker maken.

 

 

| |