Kerk in Den Haag

Werk van Juliaan Andeweg

Tot Pasen in de Thomaskerk: 'Een doek dat boven de mens uitstijgt' (concert Lukas Passion 18 april)

Door Margot C. Berends
Gepubliceerd april 2011, jaargang 14, nr. 135

interview Juliaan Andeweg (24) schilderde een groot doek, geïnspireerd op het bijbelse lijdensverhaal. Hij gebruikt graag de kleur groen. ‘Groen is de kleur van het leven.’

‘Ik kreeg een concrete opdracht: wij van de Thomaskerk hebben een concert van de Lukas Passion en we willen graag een schilderij, dat we in de veertig dagen tot Pasen en tijdens de uitvoering kunnen laten zien.
Het Woord is een leidraad in mijn kunst. Dat sloot dus goed aan bij de opdracht. Tevens kan ik tengevolge van deze toewijding – een kunstwerk bij de Lukaspassion in de Thomaskerk – op een groter formaat werken dan tot op heden. Tot nog toe werkte ik op een vast formaat van 1 m. 80 bij 3 m. 50. De lengtemaat van 1 m. 80 zorgde ervoor dat het menselijk bleef. Het schilderwerk voelde als portretten maken.
Ik ben een formeel-abstract schilder, maar wat voor vorm ik ook eraan gaf, het resultaat steeg niet boven dat menselijke uit. Ik wilde iets anders schilderen, namelijk de bovenmenselijkheid van het beeld. Een groter formaat maakt dat het schilderij, associatief, niet als iets menselijks wordt gelezen, maar eerder architecturaal, als een ruimte, als iets bovenmenselijks.

Timmerwerk
Het maken van het schilderij was een omvangrijk proces. Het begint met het in huis halen van het hout. Vervolgens ga je dat hout verwerken en vervoeren. Elk stuk hout heb ik met mijn eigen handen naar binnen gedragen, de Koninklijke Academie van Beeldende Kunst in, naar boven, naar mijn atelier. En ook weer naar beneden. Al die handelingen van het vervoeren, het timmerwerk tot aan het schilderproces heb ik uitgevoerd met mijn gedachten bij Gods eniggeboren zoon. En dan vooral bij zijn wederopstanding, en zijn terugkeren op de aarde.
Mijn veronderstelling is dat alle omgeploegde aarde, mits die met verheven gedachten – aan God – wordt omgeploegd, zijn uitstraling heeft zowel op de aarde als in de hemel. Zo wordt de gelovige een steen in de hemelse tempel van de ene God.
Vergelijk het met een boer. Mijn doeken zijn gewit. Ik zaai als het ware mijn verf over dat wit heen, in dit geval de kleur groen. Dat is dus een omzetting van iets, er verandert iets. De materie krijgt een andere vorm, er vindt een transfiguratie plaats, zoals het ook op de akkers gebeurt, door het werk van de boeren.

Kleine vormen
In dit werk ga ik uit van de ronde vorm. Losse vormen schakel ik aan elkaar en laat ik ineenvloeien. Kleine autonome complexen ontstaan. Die kleine vormen hebben volledig recht van bestaan, ik vind ze interessant. Maar ze zijn ondergeschikt geworden aan de totale compositie, die door de schakeling ontstaan is. Ik kijk het liefst naar het geheel. Wie naar één detail kijkt, schrikt misschien. Maar wie naar het hele werk kijkt, ziet dat het zal transfigureren. Ik noem het telekopiëren. Het brein overstijgt de oneffenheden in het patroon, dat daardoor verandert.

Er vindt een transfiguratie plaats van de stof. Christus heeft in de lijdenstijd ook een transfiguratie doorgemaakt. Hij is gestorven, door de dood gegaan en wederopgestaan. Sommigen die het schilderij zagen, meenden er eerst diverse concrete zaken in te zien– een bos, een koele grot, al te menselijke goden, een demon. Maar toen ze naar het geheel keken, zagen ze een ademhaling, een beweging. Om ademhaling gaat het; dat is kenmerkend voor het leven.

Verleiding en beweging
In die zin is er een verband met de passietijd. De verleiding aan de ene kant, en aan de andere kant de emanente beweging weg van de verleiding. Gaat het scheppingsproces van boven naar beneden, zo gaat het ethische streven van beneden naar boven, net als de plant die vanuit de wortel naar de top groeit, het onvolmaakte naar het volmaakte reikt, en het aardse naar het hemelse.

De kleur groen is van grote betekenis voor mijn werk. Het is immers de middelste kleur van de regenboog. Het is de bemiddelende kleur. De Zoon is het bemiddelend beginsel. Groen is eveneens de kleur van het leven. God zelf zegt dus, in zijn tijd op aarde, dat Hij het leven is. Dat is dus God zelf, Christus, die dat zegt. Niet een of andere goeroe of een padvinder, maar niemand anders dan God zelf.
Zelf weet ik wel waar ik bij hoor, als ik dood en leven naast elkaar zie. Bij het leven, bij God.’

Schilderij te zien in de Thomaskerk
Het schilderij van Juliaan Andeweg is te bezichtigen op alle zaterdagmiddagen t/m 23 april van 12.00 uur tot 16.00 uur in de Thomaskerk (Leyenburg).
Het tweede deel van het project volgt op maandag 18 april met de uitvoering van de Lukas Passion van J.S. Bach om 20.00 uur in de Thomaskerk. Reserveren per e-mail: gerritadegroot@telfort.nl.