Affaires in katholieke instellingen als spiegel voor iedereen
Volop werk aan de winkel
Door John Batist, pastor in de r.k. Antonius Abtparochie in Scheveningen
Gepubliceerd april 2010, jaargang 13, nr. 125
Opinie Geestelijken die in kloosters en internaten kinderen seksueel misbruiken. Priesters die homo-mannen en -vrouwen bij de communie weigeren. Het imago van de rooms-katholieke kerk krijgt een knauw.
De recente incidenten in de rooms-katholieke kerk in Nederland hebben een grote uitwerking, ook bij meelevende parochianen in Den Haag.
Een voorbeeld. Een moeder met een kind op ons kinderkoor kreeg een uitnodiging voor de zomerkampen die de priesterstudenten van het bisdom elk jaar organiseren. Zij reageerde erop met: ‘Je denkt toch niet dat ik mijn kinderen daar nog aan toevertrouw.’ Ik begreep dat maar al te goed. Het gaf ook aan hoe groot de schade is die dit vreselijke misbruik veroorzaakt: er is een enorm wantrouwen in de kerk ontstaan, ook bij welwillende ouders.
Veroordeling blijft in stand
Voorbeeld twee: op een avond met ouders van eerste-communicanten, kwam onlangs het weigeren van homo’s aan de communie ter sprake. Een ouder zei: ‘Ik heb mij echt afgevraagd, of ik mijn kinderen nog wel wil laten meedoen. Het maakt straks toch onderdeel uit van een kerk die homo’s uitsluit. Dat wil ik niet.’
Ik heb gezegd dat wij in onze parochie niemand uitsluiten. En ook, dat dit voor ons niet alleen een kwestie is van: ‘We laten het over aan het eigen geweten van mensen’. Dat is nu het standpunt van de bisschop van Den Bosch. Maar hij houdt wel zijn veroordeling in stand: eigenlijk is het fout zoals jullie leven, maar omwille van de commotie zullen we je niet weigeren. Daarbij gaat hij uit van de zogenoemde ’goddelijke natuurwet’ die zegt dat homoseksuele relaties tegennatuurlijk zijn en dus zondig.
Je kunt mijns inziens ook uitgaan van een andere goddelijke wet: de liefde. Dan gaat het niet om de vorm maar om de inhoud van relaties, hetero- of homoseksueel. Dus om respect en vertrouwen tussen partners. Dan is God er ook, zoals een prachtig oud lied van de kerk het zegt: ‘Waar liefde heerst en vriendschap, daar is God.’ Of in Psalm 133, 3: ‘Waar liefde woont, gebiedt de Heer zijn zegen.’
Dubbel hard
Het seksueel misbruik van kinderen komt overal voor waar kinderen onder de hoede van volwassenen zijn: gezinnen, clubs, scholen. Maar als het in de kerk gebeurt, komt het dubbel hard aan. Die zou toch een gemeenschap moeten zijn waarin ieder zich veilig mag weten. Als dat vertrouwen geschonden wordt, blijkt veel verwoest te worden: bij de slachtoffers, en ook in het beeld dat mensen van de kerk hebben.
De oorzaak zoeken in het celibaat lijkt mij maar ten dele terecht; hoezeer ik ook vind, dat dit niet verplicht moet zijn. Een andere oorzaak – genoemd door psychologe dr. Anke Hoenkamp – is meer relevant: het gebrek aan het delen van gevoelens in kloosters en priesteropleidingen. Vaak heerste daar een sfeer waarin het delen van zaken die je persoonlijk bezig hielden ‘not done’ was. Wie dat wél deed, liep het risico uit de opleiding of het klooster gestuurd te worden.
Maar het kunnen hebben van emotionele intimiteit is juist nodig, aldus Hoenkamp, die als pastoraal supervisor betrokken is bij de Katholieke Theologische Universiteit Utrecht. Daarom moeten priesterstudenten ook zoveel mogelijk deelnemen aan het maatschappelijk leven. Het opheffen van convicten (waarbij studenten op een universiteit met allerlei anderen theologie studeren en contact met de wereld hebben) en het terugkeren naar het oude seminariemodel, ziet zij dan ook met lede ogen aan.
Spiegel
Ten slotte: het appèl van respect en integriteit geldt natuurlijk niet alleen voor pastores die grenzen overschrijden, of bisschoppen met harde oordelen over homoseksuele relaties. Het is ook een spiegel voor ons. Wat betekent een seksuele relatie voor mij? Wat is mijn respect voor de intimiteit van de ander? Welke plek hebben liefde en eerlijkheid daarin? En als het gaat over uitsluiten van mensen met een andere geaardheid: hoe spreek ik zelf over hen?
‘Homo’ of ‘pot’ is op sommige scholen of in bepaalde kringen nog een zeer populair scheldwoord. En in andere kringen zal men dat niet zo grof doen, maar proef je soms heel subtiel een afwijzing. Kortom: genoeg werk aan de winkel, diepgaand onderzoek in de kerk en in onszelf.
Zie ook;
Sociale media
Follow @KerkDenHaag