Archief
Jaargang:

Vondst: Anachronisme

Door PaulMakken
Gepubliceerd november 2009, jaargang 13, nr. 120

Column

Je hebt snelle tijd en langzame tijd.
De snelle tijd wordt geregeerd door de klok en de klok regeert ons. Hoe efficiënter we onze tijd kunnen indelen door tijdsbesparende machines, des te meer we doen. Elk uur, ook het vrije uurtje, moet rendement opleveren. We maken van tijd een schaars goed. Ook de ruimte om ons heen wordt steeds functioneler ingericht. Snelle tijd is tastbaar in de vorm van het snel groeiende netwerk van snelwegen en steden.
In de langzame tijd heerst de natuur en het ritme van de seizoenen. Alsof de hand van de mens niet langer bepalend is. Dat besef van langzame tijd wordt versterkt door de aanwezigheid van bouwsels die hun nut lang geleden hebben verloren.

Zoiets dacht ik toen ik las dat de Nieuwe Hollandse Waterlinie een rijksmonument is geworden. De linie is een verscholen stelsel van forten, dijken, sluizen en gemalen dat in de negentiende eeuw is aangelegd. Het stelsel is ontworpen om een strook land tussen de Biesbosch en de toenmalige Zuiderzee onder water te zetten. Om het westen des lands te beschermen tegen vijandelijke legers. Tegen de tijd dat de linie was voltooid, en de vijand eindelijk kwam, was het vliegtuig uitgevonden en vloog hij er overheen. Wat bleef waren de forten en de polders waar niet het water, maar de stilte naar binnen stroomt.

Vanaf de snelweg is het meestal niet langer dan tien minuten rijden naar een fort. Bijzonder is dat in de meeste van die forten het zoetwatersysteem nog steeds functioneert. Regen dringt door in de laag aarde die over het fort is gelegd. Het water sijpelt naar beneden en wordt via buizen naar een ondergronds reservoir geleid. Ik was ontroerd bij het zien van druppels die nog steeds om de paar tellen geluidloos naar beneden vallen. De zwarte diepte in. Om de dorst te lessen van soldaten die al lang niet meer bestaan.

Zo’n aanblik van vergankelijkheid biedt rust voor de geest. En op dat moment begreep ik waarom. Het is het besef dat niet de tijd snel voorbij gaat, maar wij.

 

| |