Kerk in Den Haag

Oproep aan de leden van de Haagse gemeenteraad

Voor vreemdelingen heb je maar te zorgen

Door Henk Baars
Gepubliceerd februari 2010, jaargang 13, nr. 123

Opinie Volgende maand kiezen de Hagenaars een nieuwe gemeenteraad. Om te beginnen zou de gemeentepolitiek minder koudwatervrees ten opzichte van haar religieus geïnspireerde burgers kunnen tonen. Pleidooi voor een doelmatiger sociaal beleid.

De Haagse politiek is terecht bang voor een populistische aardverschuiving bij de komende gemeenteraadsverkiezingen. Diakenen en andere kerkelijke professionals in de wijken weten al sinds jaar en dag dat er altijd een veenbrand aan ongerichte ontevredenheid is. Soms fikt het en soms zit de brand onder de grond.
De fik zal zich nu ongetwijfeld politiek vertalen ten voordele van populistische partijen. Maar nergens in Europa zien we dat die invloed tot sociale verbeteringen leidt. Scherp polariseren leidt dikwijls tot verwoesting van het positieve menselijk kapitaal. Mensen aan de onderkant gaan er dan nog meer op achteruit.
Onderzoek wijst uit dat het politieke ‘cordon sanitaire’ in België goed heeft gewerkt. Rustig maar vastbesloten werden daar giftige krachten uit het centrum van de politieke macht geweerd. Die moed wensen we ook de Haagse politici toe. Ook gemeentepolitiek moet humaan blijven, zonder opgezwollen woede en zonder uitstoting van nieuwe Nederlanders, vluchtelingen en puur wanhopige illegalen. Christenen weten dat iedereen tot in zijn gebeente een vreemdeling is en dat de arme altijd in je midden zal zijn. Je hebt er maar voor te zorgen, of je dat nu leuk vindt of niet.

Systeem is nooit sluitend
Een gemeentelijke overheid moet nooit het idee hebben dat haar sociale opvangsysteem sluitend is. Ze moet het aan maatschappelijke organisaties en particulieren in de stad durven overlaten om initiatieven te nemen vanuit de haarvaten van de samenleving. Ze moet die ook ruimhartig durven faciliteren.
Kerkelijke en levensbeschouwelijke organisaties vervullen in dat werk een belangrijke rol. De wet maatschappelijke ondersteuning (wmo) is een poging om dit type maatschappelijke krachten op gemeenteniveau te stroomlijnen, maar de uitwerking is erg traag en meestal een sigaar uit eigen doos. Er is geen extra geld, maar aan goede bedoelingen is geen gebrek. Dat zou veel beter kunnen.
We kennen in Nederland de scheiding van kerk en staat en die moet vooral blijven, maar we moeten niet overdrijven. Religie en spiritualiteit zijn sterke drijfveren. Als je die negeert, vervreemd je veel mensen van een sociale rol in het seculiere leven.
Het rare is dat de gemeentelijke overheid zich oncomfortabel voelt bij religieuze uitingen. Ze heeft zelfs het idee dat de seculariteit alleen maar toeneemt. Dat is een verkeerde waarneming. Instituties boeten weliswaar aan omvang in, maar er is nog steeds een religieus en spiritueel besef van waaruit mensen handelen. Dat besef neemt misschien zelfs eerder toe dan af. Een besef dat zich ook politiek vertaalt. De meeste mensen zijn niet onmaatschappelijker geworden omdat ze geen kerk meer bezoeken. Integendeel, rechtvaardigheidsgevoel en ethische standaarden staan nog steeds hoog in het vaandel.
Dit ondanks het feit dat het voor velen financieel slechter is geworden. Het hele Nederlandse sociale systeem is de afgelopen jaren omgegooid. We herinneren ons het verleden niet zo goed meer, maar de wao werd wia en is puur verslechterd. De wmo was in de grond een bezuinigingsmaatregel en mensen met een minimuminkomen hebben sinds 1980 vijf procent minder te besteden. Dat is voor lage inkomens veel. Daarentegen is de koopkracht van mensen met de tien procent hoogste inkomens sindsdien met zestig procent gestegen.

Intensieve hulp
Een gemeentebestuur kan aan die landelijke maatregelen niet veel doen, maar wel de toegankelijkheid tot de vele regelingen verbeteren. Er zijn zo’n 23 gemeentelijke regelingen waarop een uitkeringsgerechtigde een beroep kan doen, maar de praktijk wijst uit dat er desondanks mensen tussen wal en schip vallen. Daarnaast is het onwaarschijnlijk moeilijk om ergens voor in aanmerking te komen. Zonder intensieve hulp lukt dat eigenlijk niet. Kerken – vrijwilligers en betaalde krachten – zorgen in veel gevallen voor die begeleiding. Vanuit rooms-katholieke parochies en protestantse kerken (Diaconie, Stek) gingen er voorstellen richting gemeente om dit beter te faciliteren.
Staatssecretaris Jetta Klijnsma heeft weliswaar landelijk vijf miljoen euro toegezegd, maar dat bedrag blijft dan weer eindeloos liggen. Gelukkig heeft de Haagse gemeenteraad er bij haar op aangedrongen snel anderhalf miljoen euro voor dit werk beschikbaar te stellen.

Zie ook:

Gesprek over de spiritualiteit in Haagse politiek

De ziel van een verscheurd volk pastoraat en populisme

Stemadvies - In-Druk

Bouwstenen voor vrede in een multiculturele stad