Kerk in Den Haag

Vrij(en) op het strand

Door Rob van Essen
Gepubliceerd september 2011, jaargang 15, nr. 138

In-druk

Omaha-beach – de codenaam voor een strand in Normandie – bij het dorpje Vierville. Over een lengte van tien kilometer landden hier in 1944 zestigduizend Amerikaanse soldaten, die daarmee een bruggenhoofd van hoop sloegen in het bezette Europa.
Een smal strand dat bij vloed grotendeels onder loopt. Er was geen ruimte om je te verbergen voor het moordende vuur uit de bunkers op de kust. Er staan sobere gedenktekens en op het strand een groep sculpturen, ‘de dapperen’, van Anilore Banon. Vleugels van hoop, vleugels van broederschap met daartussen metalen staven die volharding uitbeelden. Ze bepalen de toeschouwer bij degenen die dapper stand hielden tegen de barbarij.
 
Bij Saint Laurent loop ik langs de eindeloze rijen kruisen op het American Cemetry, zo’n tienduizend, en lees de namen. Er waren veel jongens tussen uit Europese gezinnen, wier voorouders hun geluk overzee zochten. Ik noem de Italiaanse, Ierse en Duitse namen zachtjes voor mij uit. Hun (klein)zonen keerden terug en velen kwamen niet verder dan het strand.

Maar in die daad van uiterste solidariteit met de bewoners van een geterroriseerd werelddeel werd de ketting van slavernij en wanhoop doorbroken. Overal in Europa hielden mensen op kaartjes bij hoe ver de bevrijding was gevorderd. En voor iedere kilometer vrijheid betaalden mensen met hun leven.
De pioniers van de Europese gemeenschap waren zich bewust welke prijs er voor de vrijheid betaald was. En als in 1989 de Muur valt, trekt ook in Oost-Europa de mist van onderdrukking en terreur op. Ook komt er een eind aan de wederzijdse gijzeling met atoomwapens door de grootmachten.
De contouren van een nieuw Europa tekenen zich af. Geen landjepik meer, pakken wat je pakken kan en discrimineren wie anders is. Er komt Europese rechtsspraak en ‘Den Haag’ is een gevreesd woord voor militairen en politici die de mensenrechten grof schonden.

Ik loop langs het strand bij Vierville en de regen doorweekt mij tot op het hemd. In een ‘salle de fête’ mogen we even schuilen. Alles wordt er in gereedheid gebracht voor een bruiloft.
Vijftig meter verderop stierven ze, de mannen die een vrouw, een verloofde achterlieten. De barbarij moest gestopt. De zeilen van hoop en broederschap voor een oud continent op datzelfde strand. Zij stierven voor een Europa waar nu velen over schamperen.
‘Het kost ons geld, ze bemoeien zich met ons.’ Ja, er zijn in dit Europa goddank wetten die vreemdelingen en asielzoekers beschermen, kerken die in vrijheid mogen verkondigen dat er bij God geen aanziens des persoons is. En als een verdoolde geest jonge mensen afknalt, vervult het ons met afgrijzen.

De klok mag geen zestig jaar terug gezet worden! We moeten de rechtsstaat koesteren, zodat jongeren op stranden van Noorwegen tot Normandië veilig kunnen vieren en vrijen. Duidelijk moet ook zijn dat vrijheid niet betekent ‘pakken wat je pakken kan’, ook niet als je het geld er voor hebt.
Anderen de prijs voor jouw vrijheid laten betalen, vernielt de zeilen van hoop en broederschap.