Erik Jan Tillema (Vereniging van vrijzinnigen):
Vrijzinnige toekomst: 'Waarom zou je op zondag door de regen fietsen? (24 sept.)'
Door Jan Goossensen
Gepubliceerd september 2011, jaargang 15, nr. 138
interview Hebben vrijzinnige gelovigen wel een toekomst? De nieuwe landelijke voorzitter Erik Jan Tillema opent deze maand het feest van de Houtrustkerk.
Erik Jan Tillema: ‘Mensen willen hun mening uiten, in debat gaan.
De Houtrustkerk bestaat vijfenzeventig jaar. De gemeente behoort tot de landelijke Vereniging van Vrijzinnige Protestanten (VVP) in de PKN. Godsdienstwetenschapper Erik Jan Tillema is sinds kort voorzitter van deze vereniging. Einde deze maand is hij in Den Haag te gast om het jubileumjaar van de Houtrustkerk in te luiden. De prikkelende titel van zijn voordracht luidt: ´Hebben vrijzinnigen wel een toekomst?´
Van de voorzitter mag je toch verwachten dat het antwoord ‘ja’ zal zijn?
‘Iemand als de godsdienstsocioloog Meerten ten Borg vindt dat inderdaad. Ik ben genuanceerd. Er zijn vijf landelijke vrijzinnige kerken: de Vrijzinnige Geloofsgemeenschap NPB, de Doopsgezinde Broederschap, de Remonstrantse Broederschap, onze vereniging en de grootste maar tegelijk onbekendste, het Apostolisch Genootschap. Bij elkaar hebben ze 40.000 leden, dat is 0,25 procent van de bevolking.
De gemiddelde leeftijd bij de VVP is hoog en nieuwe aanwas is er nauwelijks, in ieder geval niet van jongeren. Je kunt ervan uitgaan dat over tien jaar driekwart van de leden er niet meer is.’
Van u mogen de leden toch verwachten dat u niet bij de pakken gaat neerzitten.
‘Inderdaad, en daarom vind ik dat we de toekomst in een andere richting moeten zoeken. Mijn stelling is dat we claimen vrijzinnig te zijn, maar dat wat we doen erg traditioneel is. We verspreiden onze vrijzinnige boodschap op zondagochtend in de kerk! Wij schaffen dogma´s af en creëren nieuwe godsbeelden, we zetten vraagtekens bij oude bijbelopvattingen, maar op zondagochtend zitten we kaarsrecht in de bank naar een preek te luisteren.’
In de kerk kun je je toch ook laten inspireren door nieuwe opvattingen?
‘Natuurlijk. Wat ik wil zeggen, is dat ik de vorm tamelijk ouderwets vind. De kerkdienst is er traditioneel gezien voor ons persoonlijke zieleheil. We nemen deel aan het heilige. Maar ja, als je daar niet in gelooft, waarom zou je dan op zondagochtend door de regen fietsen?
Vrijzinnigen willen zich in hun leven graag laten inspireren door bemoedigende boodschappen, ook die uit de bijbel die vol wijze lessen zit. Maar daar heb je toch niet per se een kerkdienst voor nodig?’
Waar laat u zichzelf door inspireren?
‘Ik lees veel. Anderen putten weer veel inspiratie uit muziek, toneel, dans, meditatie. Ze gaan wandelen, of prefereren een goed en gezellig gesprek. De moderne mens heeft er geen behoefte meer aan om een uur per week in de kerkbank te zitten en naar een dominee te luisteren. Mensen willen actief zijn, hun mening uiten, in debat gaan.’
U zit en luistert toch ook uit vrije wil als u naar een concert of toneelstuk gaat?
‘O, ik wil absoluut de kerkdienst niet afschaffen, alsof dat iets minderwaardigs zou zijn. Ik ken velen die eraan gehecht zijn. Maar ik pleit ervoor dat de vrijzinnigen ook andere plaatsen en vormen ontwikkelen om over het leven na te denken. Wij hebben veel te bieden, maar het wordt steeds lastiger om dat allemaal in één uur op zondagochtend te proppen.’
Zaterdag 24 september, 14 uur. Houtrustkerk. Aftrap jubileumprogramma.
Sociale media
Follow @KerkDenHaag