Warm licht met de geest van Emma - anderhalve eeuw Duitse kerk in Den Haag
Door Jesse Budding
Gepubliceerd oktober 2011, jaargang 15, nr. 139
nieuws Verscholen tussen de Koninklijke Schouwburg en de Herengracht huist de Deutsche Evangelische Gemeinde. Dit jaar viert zij het hondervijftigjarig bestaan van het kerkgebouw.
Foto Eckhard Benz-Wenzlaff
Het torentje (rechts) van de Duitse kerk.
Wie de neogotische kerk van de Deutsche Evangelische Gemeinde aan het Bleijenburg betreedt, verwondert zich over het mooie, donkere interieur met de glas-in-loodramen, en met ornamenten in de voor Nederland typerende en unieke stukadoorsgothiek. Geen wonder dat het gebouw rijksmonument is. De kerk werd ontworpen door de Berlijnse architect Hermann Wentzel en in 1861 in gebruik genomen.
Wat al snel opvalt, is de loge rechts van de kansel. ‘De loge van koningin Emma’, weet predikant Eckhard Benz-Wenzlaff, die hier met zijn vrouw Barbara Wenzlaff een duobaan heeft. ‘Emma was lid van onze gemeente.’ De regentes, tweede vrouw van koning Willem III, kwam immers ook uit Duitsland. De eerste vrouw op de Hollandse troon zou in Den Haag, en in heel Nederland, zeer geliefd worden.
De Duitse kerk heeft haar Gemeindebrief van deze herfst voor een groot deel aan het jubileum gewijd, getiteld Ankommen und erwartert werden. In het blad werken de pastores het jubileumthema subtiel uit. Ook de kerk is ‘op reis’ en er wordt veel van haar verwacht. Enerzijds continuïteit, anderzijds met de tijd meegaan. Het oefenen van deze spagaat houdt haar fit.
Steigers
Momenteel staat het interieur van de kerk nog in de steigers. Grote lappen plastic beschermen banken en kansel. ‘Hopelijk zijn we klaar als we het jubileum vieren’, zegt Benz. Op 30 oktober is er namelijk een feestje ter gelegenheid van het honderdvijftigjarig bestaan van het kerkgebouw. ‘Ze repareren nu de waterschade die tien jaar terug is ontstaan. Daarbij is de verf van alle kozijnen beschadigd. Tegelijk komen er nu ook toiletten voor mindervaliden.’
De dienst Monumentenzorg van de gemeente Den Haag betaalt de helft van de restauratie. Als deze kerkgemeente de kosten zelf moest opbrengen, zou dat een zware dobber worden. Immers, er mogen dan vierhonderd leden ingeschreven staan, van hen betalen er maar honderdzestig hun kerkelijke bijdrage. Gemiddeld trekken de diensten vijftig tot zeventig bezoekers.
Luther
Net als in andere ‘buitenlandse’ kerken komen hier veelal expats die twee tot drie jaar in Den Haag verblijven. Vooral Duitsers natuurlijk, maar ook een enkele Oostenrijker of Luxemburgse. De gemeente telt veel kinderen.
Benz: ‘Vroeger werden ook Nederlanders getrokken door de lutherse liturgie, die ze kleuriger vonden dan wat ze in hun eigen kerk gewend waren: meer liturgische gezangen. Tien à vijftien ouderen zorgen hier voor de continuïteit. Vaak oudere Nederlandse vrouwen die met Duitsers getrouwd zijn geweest.’
Een andere Nederlandse band is die met de Nederlandse lutherse kerk aan de Lutherse Burgwal. ‘Tot begin negentiende eeuw kerkten protestantse Duitsers daar. Nog steeds hebben we contact met die gemeente. We maken bijvoorbeeld samen een reis naar plaatsen waar Martin Luther leefde, onze gemeenschappelijke oorsprong.’
Voor 30 oktober staat een dienst geleid door Martin Schindehütte, bisschop voor de buitenlandse kerken van de Evangelische Kerk in Duitsland, op het programma. De dienst begint om 10.30 uur, daarna is er een maaltijd. Rond 14 uur vindt er een klein concert plaats.
www.evangelischekirche-denhaag.nl
Foto Eckhard Benz-Wenzlaff
Interieur van de Duitse kerk.
Sociale media
Follow @KerkDenHaag