Kerk in Den Haag

Wat gebeurt er met de oude paaskaarsen?

Door Hans Hemmes
Gepubliceerd april 2011, jaargang 14, nr. 135

reportage Met Pasen wordt de nieuwe paaskaars de kerk binnengedragen. Hoe ver is de oude opgebrand? En wat gebeurt ermee? Geluiden vanuit de Scheveningse Bethelkerk: ‘Elk jaar adviseer ik een dikkere te bestellen.’

Paaskaarsen zijn grote, gedecoreerde kaarsen die in elke kerk aanwezig zijn en iedere zondag worden aangestoken. Ze zijn bezig met hun laatste weken in actieve dienst. Want met Pasen wordt een nieuwe kaars in gebruik genomen.
Kerk in Den Haag deed een vergelijkend onderzoek. Hoeveel centimeter zit er nog onder de vlam en wat gebeurt er na Pasen met de uitgediende kaars?
Voor de steekproef belden we willekeurig met een aantal kerken. We kregen meestal de koster aan de lijn. Sommigen moesten even de telefoon laten rusten, om in de kerkzaal te kijken hoe de kaars er nu bij stond. Ter geruststelling: in de meeste kerken zijn de afbeeldingen nog goed zichtbaar. Toch is de woordvoerder van de Bethelkerk in Scheveningen wat bezorgd. ‘Ik adviseer elk jaar om een dikkere te bestellen, maar ik ben een roepende in de woestijn.’

Unieke standaard
De koster van de Abdijkerk in Loosduinen weet trots te melden dat er nog zeker zeventig centimeter kaars op de standaard staat. En ook in De Toevlucht in Ypenburg is er nog volop licht in de duisternis. De kaars haalt Pasen met gemak en dan blijft er nog zeker wel een derde deel over. Ook in de Duinzichtkerk is de tekening nog goed te zien: een rood kruis, met bruine wijngaard en blauwe druiven. De koster schat de lengte op een centimeter of vijftien. Ook voor de kinderkerk is er een speciale kaars, die elke dienst wordt ontstoken.

In de Elandstraatkerk zal de kaars met Pasen voor meer dan de helft zijn opgebrand, verwacht pastoor Van Haasteren. De kaars zou eigenlijk naast de doopvont moeten staan, als symbool van de herrijzenis. Maar door de architectuur van de monumentale kerk lukt dat niet. De paaskaars heeft nu een plek gevonden bij het altaar. Van Haasteren wijst op de ontwikkeling die de standaard heeft doorgemaakt. ‘Die is uniek, de standaard draagt alleen die ene kaars en niets anders.’ Er is ook een speciale, grote lofzang waarmee de kaars wordt ingewijd. De melodie is ‘apart’ en past bij dat ene moment.
In de Bethlehemkerk ontbreekt de paaskaars, zoals er in december ook geen kerstboom staat. Wel branden er tijdens de paasavonddienst een aantal kaarsen in de kerk.

‘Iets bijzonders’
Uit de reacties op onze vragen sprak warme aandacht voor de emotionele waarde van de paaskaars. Het is ondenkbaar dat de kaars na Pasen in een vuilniszak zou belanden. In de meeste gevallen wordt hij weggegeven, als blijk van waardering voor vrijwilligers die zich voor de kerk inzetten. In de Abdijkerk gaat hij naar de sponsor van de kaars en in de Bethelkerk wordt hij bij een gemeentelid bezorgd.
De Toevlucht geeft de kaars aan iemand die het afgelopen jaar ‘iets bijzonders’ heeft gedaan. Ook in de Elandstraatkerk gaat de kaars naar een vrijwilliger. Die kan ervoor kiezen het presentje voor een zelf gekozen bedrag over te nemen. Er zijn volgens pastoor Van Haasteren meer mogelijkheden: ‘Nieuw is dat we ook huispaaskaarsen verkopen, die kleiner zijn en gedecoreerd zijn met het Christussymbool’.

Vuurwerkramp
De Duinzichtkerk schenkt de paaskaars ‘ter bemoediging’ aan iemand in de gemeente. Vorig jaar aan een gezin dat een kind had verloren. ‘Met eerbied is die kaars weggedragen in de dienst. De ouders branden de kaars nog steeds op hoogtijdagen’, vertelt kosteres Susan Kalkman.
Als geen ander kent zij de grote emotionele waarde van de paaskaars. Met haar man heeft ze op de vliegbasis Twente gewerkt, tot die werd opgeheven. Naar de kapel van die basis zijn elf jaar geleden de dodelijke slachtoffers van de vuurwerkramp in Enschede gebracht, waar ze werden geïdentificeerd. De paaskaars die toen in de kapel stond, heeft nu een ereplaats in de kosterswoning. Elk jaar op 13 mei, als de vuurwerkramp wordt herdacht, brandt het licht in Scheveningen.