Kerk in Den Haag

Wim Deetman leidt onderzoek misbruik in r.k. kerk

Door Jan Goossensen
Gepubliceerd april 2010, jaargang 13, nr. 125

Nieuws Oud-burgemeester Wim Deetman leidt het onderzoek naar seksueel misbruik in rooms-katholieke internaten en seminaries in Nederland gedurende de afgelopen decennia. Bisschop Van Luyn, waar katholiek Den Haag onder valt, heeft inmiddels toegegeven dat hij wist van misbruik door leden van de orde van de salesianen, waartoe hij behoort.

De bisschoppen van de rooms-kastholieke kerk in Nederland hebben oud-burgemeester W.J. Deetman van Den Haag gevraagd een breed en onafhankelijk onderzoek in te stellen naar ontsporingen door priesters en andere geestelijken op katholieke onderwijs- en andere jeugdinstellingen in de twintigste eeuw.

Wim Deetman is lid van de Raad van State en bestuursvoorzitter van de protestantse Kloosterkerk in Den Haag. Hij is ook voorzitter van CIO, het overlegorgaan van de Nederlandse kerken en de overheid. Hij is verder kamerlid, minister en voorzitter van de Tweede Kamer geweest.

Na onthullingen in de VS, Ierland, Oostenrijk en Duitsland hebben ook oud-leerlingen van Nederlandse seminaries en internaten zich de afgelopen weken publiekelijk beklaagd over wangedrag, waaronder seksueel misbruik, door tal van geestelijken. Meer dan 1100 nieuwe klachten zijn inmiddels binnengekomen bij het r.k. kerkelijke meldpunt 'Hulp en Recht'.

Al dertig jaar geleden verscheen een boek met klachten over wantoestanden in het grote Haagse katholieke kindertehuis Groenestein aan de Loosduinseweg. Groenestein is in 1974 afgebroken. Niet bekend is of ook oud-bewoners van Groenestein nu opnieuw de publiciteit hebben gezocht.

Bisschop Ad van Luyn van Rotterdam, waaronder katholiek Den Haag valt, heeft ontkend dat hij weet heeft gehad van een intern onderzoek, in 1967, naar wantoestanden op het internaat Don Rua in 's-Heerenberg, van de paters salesianen. Klachten over Don Rua hebben de Nederlandse misbruikaffaire aan het rollen gebracht. Van Luyn, zelf salesiaan, was toentertijd leraar en naderhand secretaris van de orde van de salesianen.

Van Luyn heeft inmiddels bevestigd dat hij in de jaren zeventig als hoogste bestuurder van de Nederlandse salesianen op de hoogte was van seksueel misbruik door leden van zijn congregatie. Tot nu toe wilde hij niet zeggen of hij weet had van het misbruik. Van Luyn heeft dat nu toegegeven tegenover NRC Handelsblad en de Wereldomroep. Hij wilde overigens niet zeggen wat hij met zijn kennis van de misbruikgevallen heeft gedaan. Ook Van Luyns handelwijze wordt door de commissie-Deetman onderzocht.

De Nederlandse r.k. bisschoppen hebben inmiddels in alle toonaarden excuses voor de ontsporingen aangeboden. Bisschop Punt van Haarlem heeft verklaard dat de gevallen van misbruik geen incidenten zijn geweest, maar een gevolg waren van structurele fouten in de organisatie en het opvoedingssysteem van de - voormalige - seminaries en internaten die nu in opspraak zijn gekomen.

De vereniging van kritische katholieken Mariënburg, waarvan Hagenaar Henk Baars vice-voorzitter is, wil dat het Vaticaan een regel uit 2001 intrekt, waarin staat dat gevallen van seksueel misbruik geheim moeten blijven, intern moeten worden onderzocht, en dat het verboden is dat slachtoffers aangifte doen bij niet-kerkelijke instanties zoals justitie.
Mariënburg: 'Deze werkwijze leidde tot een cultuur waarin klagers werden afgewimpeld, seksueel misbruik niet werd afgestraft en daders werden overgeplaatst en elders weer hun wangedrag konden voortzetten. Deze gang van zaken is typerend voor het in zichzelf gekeerde wereldbeeld van de kerkelijke top.' De vereniging is blij dat de commissie-Deetman als onafhankelijke instantie de recente klachten onderzoekt.

In Kerk in Den Haag van april 2010 staat een opiniërend artikel over de gevolgen van de landelijke misbruikaffaire voor Haagse r.k. parochies, van de hand van John Batist, pastoraal werker in de Antonius Abtparochie in Scheveningen.

De onafhankelijke commissie-Deetman is te bereiken via e-mail: onderzoekrk@gmail.com.

Informatie over de interne rooms-katholieke instelling 'Hulp en recht': www.hulpenrecht.nl.

Zie ook:

Gevolgen voor Haagse parochies: 'Volop werk aan de winkel'

Open brief aan de samenleving: 'Wij blijven katholiek'

Oud-deken van Den Haag verdacht van kindermisbruik in Sri Lanka