Kerk in Den Haag

Clara Keus vijftig jaar juf in Duindorp

Zondagsschooljuf: ' Met z’n honderden op zondag naar les'

Door Hans Hemmes
Gepubliceerd maart 2009, jaargang 12, nr. 114

Interview Duizenden Scheveningers hebben hun eerste bijbelverhalen gehoord van Clara Keus. Na vijftig jaar zondagschool weet ze nog niet van ophouden. Een gesprek met een ras-Scheveningse.

De drang om les te geven zat er al vroeg in bij Clara Keus-Spaans. Op haar tiende zei ze dat ze zondagschooljuf wilde worden. Maar ze moest geduld hebben. ‘Eerst moest je naar een vervolgklas, tot je veertien was.’ Toen mocht ze vol aan de bak. Met vier anderen runde ze ’s zondags een klas van zestig kleuters.

Het was rond 1960 een andere tijd dan nu: de zondagsschool aan de Tesselsestraat (Duindorp) bestond uit veertien klassen met elk zestig leerlingen. En in de Pluvierstraat zat een zusterzondagschool met nog eens zeshonderd leerlingen.

 Verzuiling

Duindorp was een zeer gelovige, met name hervormde wijk. Het waren de jaren van de verzuiling. ‘Je mocht op straat niet spelen met een rooms meisje.’ Ook de lesmethoden op de zondagschool waren anders dan in de tegenwoordige kindernevendienst.

Clara Spaans vertelt er vol energie over: ‘De school was overgeorganiseerd. We mochten alleen bijbelverhalen vertellen. Knutselen en tekenen deden de kinderen doordeweeks maar op school. Ze mochten alleen luisteren en geen vragen stellen. En mij aanspreken met juffrouw Clara kon natuurlijk echt niet. Juf Spaans was het. Heel afstandelijk. Het heeft jaren geduurd voordat ik dat kon doorbreken.’

Behalve mooie herinneringen aan al die lieve kinderen, heeft juf Spaans nog iets blijvends aan de tijd op de Duindorpse zondagschool overgehouden: haar echtgenoot Sjaak die ook voor de klas stond. Het is niet het enige stelletje dat toen is ontstaan. ‘Het leek soms wel een huwelijksbureau. Maar er waren strenge regels. Je mocht dan niet meer samen voor dezelfde groep staan.’

We maken een sprong naar deze eeuw. Verdwenen zijn de volle klassen. De juf heeft in de Oude Kerk aan de Keizerstraat op zondag nu tien jongens en meisjes onder haar hoede. ‘Het is allemaal veel vrijer, het zijn schatten van kinderen en het is een heerlijk warme gemeente. Maar waar is alle jeugd gebleven?’

  De Waarheid

Gelukkig ziet juf Clara doordeweeks nog wel lokalen vol kinderen. Ze werkt voor het Ikos (Interkerkelijk overleg in schoolzaken) en geeft al dertig jaar godsdienstles op vier openbare basisscholen in Den Haag. Bij drie ervan zijn de lessen gewoon geaccepteerd. Op een zwarte school in de Schilderswijk gaat het wat moeizamer: daar moeten de ouders schriftelijk toestemming geven.

Ook hier zie je de veranderde tijdgeest. ‘Het begon met verhalen vertellen uit de bijbel, maar nu komen ook de beginselen van de wereldgodsdiensten aan de orde.’ Voor een juf met een christelijke achtergrond is dat af en toe lastig. ‘Als een kind mij vraagt of de verhalen uit de koran echt zijn gebeurd, dan zeg ik: mensen die erin geloven, zeggen dat het zo is.’

Ze moet soms strijden voor erkenning. ‘Soms zien leraren de godsdienstlessen niet zitten. Er was eens een jonge leraar die demonstratief tijdens mijn les De Waarheid opensloeg (een communistische krant, red.).’ Maar ten behoeve van het contact met de kinderen gaat ze door. ‘Binnen de school ben ik kleurenblind. Een kind is en blijft een kind.’

 Winteracademie

Onlangs bezocht juf Clara de eerste bijeenkomst van de Winteracademie van Stek, voor allerlei geloofsopvoeders. Ze volgde er een workshop over omgaan met rituelen. ‘Boeiend. Ik kom uit een orthodox behoudend nest en heb niets met het aansteken van kaarsjes of andere rituelen.’ De volgende keer wil ze naar de werkgroep over rouwverwerking. ‘Op school zijn een paar moeders ongeneeslijk ziek. Ik wil er zijn voor de kinderen.’

 

Deze bijzondere Scheveningse zit altijd vol verhalen, maar onlangs viel ze even stil. Ter gelegenheid van haar jubileum kreeg ze van het Ikos gebak, bloemen en een tegoedbon voor een computercursus voor senioren. Kunnen al die oud-leerlingen straks lekker met haar e-mailen.

 

Zaterdag 28 maart: laatste dag van de Winteracademie. Info: www.steknet.nl.