Baltische Berichten (5): Rollende donder bij de Jordaan

Rob van Essen brengt KDH-lezers op de hoogte van zijn belevenissen in Litouwen. Hij is daar namens KDH voor een ‘zomerschool’.

Onze ‘zomerschool’ loopt ten einde. Vandaag is er de mogelijkheid een dienst bij te wonen in de Lutherse kerk. In één van de bijgebouwen kwamen we dagelijks bij elkaar voor lezingen en het uitwisselen van ervaringen. De kerkzaal is vrij groot en hoog met een wit barok front met daarin een beeld van de gekruisigde. Ik had een mooie, Lutherse liturgie verwacht, maar op dit uur blijken we te gast bij een Engelse dienst van de ‘International Church’.

Geen votum en groet, geen kyrie en gloria maar twee charmante ‘worshipleaders’. We worden uitgenodigd met hen mee te zingen, maar de dames zingen strofen van de liederen, die niet op ons blaadje staan. We zijn nog maar nauwelijks begonnen of de collectezak gaat rond. Na enkele Schriftlezingen neemt de voorganger het woord. Als een rollende donder bij de Jordaan gaat zijn stem door de ruimte. Soms spreekt hij zo snel dat de woorden heen en weer kaatsen en transformeren tot akoestische tongentaal.

Als de ‘worshipleaders’ na de preek zingen, haalt hij een mobiel tevoorschijn en maakt foto’s van hen en de gelovigen. Een Lutherse collega, die deze week over de betekenis van de kerkruimte gesproken had, wordt het teveel en verlaat de dienst. Ik wacht op de zegen, maar die komt niet. Na het slotlied is er slechts koffie. Ik meen het een en ander over God en Jezus gehoord te hebben in de dienst, maar er was geen ‘ruimte’ voor devotie of verstilling. Gelukkig maakte de afsluiting van de ‘zomerschool’ veel goed. We merkten dat er vriendschappen zijn opgebloeid of verdiept, vertegenwoordigers uit voormalige Oostbloklanden waren geïnspireerd door de wijze waarop de kerken in Litouwen met de pijn van het verleden omgaan. Zelf was ik getroffen door de vitaliteit van de stad en de veelkleurigheid van de kerken in Vilnius (ook de International Church is onderdeel van die regenboog). We sloten de zomerschool af met het samen zingen van ‘Laudate omnes gentes’. En al was het in een zaaltje, ik voelde mij daar even in de ruimte gezet!

In de namiddag met de bus naar Riga in Letland, een rit van precies vier uur. Waar Vilnius een ‘zuidelijk’ gevoel geeft, lijkt Riga mij een meer ‘geordende’ stad. Na zeer gastvrij ontvangen te zijn in ons hostel, nog even naar de supermarkt (tot middernacht open) om ontbijt in te slaan. Bij de kassa wordt de jonge man vóór ons aangesproken (in het Engels) door een leeftijdgenoot. Hij vraagt hem of hij Jezus kent. ‘Ja’, antwoordt de aangesprokene vriendelijk, ‘daar heb ik van gehoord’. ‘Ik ken hem en jij moet je ook aan hem overgeven’.

Ik voel mij ongemakkelijk, want ervaar opnieuw het gebrek aan ruimte van vanmorgen. ‘Misschien ben ik Jezus wel’, antwoordt het missionaire doelwit. ‘Zou kunnen’, denk ik. ‘Kan niet’, antwoordt de missionaris. ‘Jezus is in de hemel. Als jij Jezus was zou ik je overal volgen’. ‘Hoeft van mij niet, je moet je eigen keuzes maken’, is de reactie. Ik heb me erbuiten gelaten. Was mij iets gevraagd dan zou ik gezegd hebben dat Jezus volgen en je eigen keuzes maken niet tegen elkaar uitgespeeld mogen worden. Mooi dat er kerken zijn waar die nuances mee mogen klinken.

Rob van Essen
Rob van Essen is onder andere emeritus-predikant en redacteur bij Kerk in Den Haag.
Kerk in Den Haag is partner van het educatieve Erasmus + uitwisselingsproject ‘Sacrale ruimten als plaatsen van herinnering’ van de Europese Unie, waaraan tien instellingen in acht landen deelnemen.

Deel dit artikel