Culinaire Kerst met Vanessa van Koppen-Enters

Samen met Hagenaar Tom Mikkers, algemeen secretaris van de Remonstrantse Broederschap, bedacht Vanessa van Koppen-Enters, vicevoorzitter van de Remonstrantse Gemeente Den Haag, het project Sacré Cuisine: een website en kookboek over christelijk-culinaire tradities. De site en het boek zijn bijna klaar. In het kookboek komen recepten maar ook de verhalen daarachter. Vandaag maken we de fougasse, een speciaal Provençaalse kerstbrood.

Oranjebloesem
‘Het is een echt vastenbrood, wat betekent dat er geen room, boter of eieren in het beslag gaan. Wel bloem en olijfolie, en veel smaakmakers zoals sinaasappelsap. Eerst warm ik dat op; gewoon met het oude pannetje van mijn moeder. Wil jij de sinaasappelschil raspen? Niet te veel, het wit smaakt bitter. Er gaat ook oranjebloesemwater in. Dat is net parfum. Ruik maar. Vroeger gebruikte men het voor het zoeten van marsepein. Je kan het nog krijgen in de Marokkaanse winkel. Nu gaan we kneden. Niet aaien, je mag er best boos op zijn. Het hoort een soepele bol te worden. Ik doe er nog even wat extra olie bij. Nu wordt het al mooier. Ik zet het naast de verwarming op de gang, daar kan het goed rijzen.’ Het gebruik van brood met Kerstmis gaat al terug op voorchristelijke rituelen rond de zonnewende, vertelt Vanessa.

Walhalla
Passie voor koken heeft Vanessa al haar hele leven. ‘Ik kookte als kind al veel, als mijn ouders van huis waren. Later ben ik in Frankrijk gaan studeren, een walhalla voor lekker eten. Koken zit daar echt in de genen. Daarna heb ik nog in Engeland gestudeerd. Het eten op de universiteitscampus was daar zo slecht dat ik met allemaal internationale studenten afsprak om samen te koken. Die neus voor lekker eten mis ik hier in Nederland.

Met Sacré Cuisine wil ik mensen aan het koken krijgen. Het hoeft niet altijd spectaculair te zijn, maar moet wel met aandacht gebeuren. Als ik in de keuken bezig ben, is dat bijna meditatief: al mijn aandacht is gericht op het koken. Dat levert al een heel andere maaltijd op dan als je zomaar een pizza naar binnen schuift.’

Ridders en kruidnagels
Omdat de fougasse nog even moet rijzen, is er tijd om glühwein te maken. De rode wijn wordt aangelengd en er komen citroen- en sinaasappelschillen, steranijs, kruidnagels, een kaneelstokje en wat kardemompeulen in te drijven. ‘Hij mag niet te warm worden, vijfenzeventig graden is precies goed.’ De geur maakt dat de smalle keuken volop naar Kerst ruikt. ‘In de Middeleeuwen werd glühwein trouwens dagelijks en koud gedronken. Bij gebrek aan schoon drinkwater dronk men wijn en bier, ook kinderen. Kruisridders namen de kruiden mee.’

De fougasse mag nu de oven in. Maar eerst nog kerft Vanessa zeven sneden in het deeg, die de zeven openingen in het gezicht van Christus symboliseren. In de Provence laat men het brood drie dagen lang staan op een maagdelijk wit gedekte tafel, met twaalf extra kleine ‘hapjes’ eromheen (vaak gedroogd fruit en noten), een verwijzing naar de apostelen. ‘Allemaal symboliek waar ik met mijn boek graag bekendheid aan wil geven. Ook wil ik daarin stilstaan bij niet-christelijke bijzondere momenten, zoals Dierendag. Wat kan je bereiden als je die dag veganistisch wilt eten?’

Het poedersuiker dat op het dampende brood gestrooid is, blijft aan onze vingers kleven wanneer we het breken. ‘Snijden brengt ongeluk, daarom breken we het.’  De gelige kleur en de structuur van het brood doen denken aan een stol. ‘Veel verschillende traditionele gerechten lijken toch verwant aan elkaar. Maar, zoals ik bij een lezing laatst zei: de basis blijft brood en wijn. En kijk ons hier nu eens zitten. Proost!’

Vanessa van Koppen-Enters geeft workshops en lezingen over christelijk-culinaire tradities. Interesse? Telefoon: 0648315847. E-mail: vkoppen@tiscali.nl. Website: www.sacrecuisine.nl

 

Deel dit artikel

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *