Levendige Valkenboskerk moet deuren sluiten

Toen de Valkenboskerk in 1929 in gebruik werd genomen, was het een voorname gereformeerde kerk. Met een hoge toren op een kruispunt van wegen. Een baken in zee. Duizend zitplaatsen, een stevig orgel, ruime bijzalen. Fraaie art decoversiering. Die tijd is voorbij. Half december wordt de kerk gesloten. De ruim honderd kerkgangers zullen dan hun heil elders moeten zoeken. Waar, dat mag iedereen zelf uitzoeken. De gemeente wordt ontbonden.

Hans Bert Griffioen is voorzitter. Hij heeft er begrip voor dat de noodlijdende Protestantse Gemeente (PGG) maatregelen moest nemen. Hij kan zich ook voorstellen dat de Valkenbos uiteindelijk het onderspit zou delven. Maar alle begrip wil niet zeggen dat hij geen kritiek heeft. Het ergste vindt hij wel dat, in zijn woorden, de enthousiaste, relatief jonge en zeer creatieve en diaconaal ingestelde gemeente aan haar lot wordt overgelaten. Jullie zoeken het maar uit, zo hebben de gemeenteleden de recente ontwikkelingen ervaren.

Naar de Bosbeskapel
Van de leden zal naar verwachting de helft zuidwaarts naar de Bosbeskapel (Vruchtenbuurt) gaan. ‘Logisch’, zegt Griffioen. ‘Veel gemeenteleden zijn in de loop van de jaren al richting Loosduinen verhuisd.’ Hij is er zelf een van. Een andere groep zal gaan ‘shoppen’ of gewoonweg afhaken. Ten slotte gaat er een groep naar de Marcuskerk (Moerwijk). ‘Dat zal zelfs een grotere groep worden dan we eerst dachten.’ Hij is daar blij mee, omdat in de PGG-plannen de Valkenboskerk met de Marcuskerk in één combinatie is ingedeeld. Omdat predikante Marjolein den Dulk op de begroting van die combinatie drukt, is het alleen al financieel aantrekkelijk dat ook een substantieel aantal gemeenteleden meeverhuist. ‘Anders krijgt de Marcuskerk er wel een dominee bij, maar geen extra inkomsten.’

Niet naar de Goede Herderkapel
Gaandeweg het gesprek maakt het begrip bij de goedlachse Griffioen plaats voor lichte kwaadheid. Een voorgesteld alternatief voor de kerk vond geen genade in de ogen van de algemene kerkeraad. De gemeente zou haar intrek willen nemen in een toegezegde nieuwe derde ‘vierplek’, de dichtbij gelegen Goede Herderkapel aan de Meidoornstraat. Omdat de huurders zouden meeverhuizen, zou de doorstart financieel voordelig worden. Nee, luidde de beslissing, reorganiseren moet per se samenvoegen zijn. Grotere groepen leveren meer kader. Bovendien zou een diaconaal opererende Goede Herderkapel gaan concurreren met het nieuwe kerk- en buurthuis Bethel (Thomas Schwenckestraat), een paar kilometer verderop. Griffioen: ‘Merkwaardig. Nu valt de gemeente uiteen en moeten we met z’n allen maar afwachten wat het uiteindelijke verlies is, aan mensen en aan geld. En de Goede Herderkapel ligt maar tweehonderd meter bij de Valkenboskerk vandaan. Zo veel zou er dus niet veranderen aan de afstanden tot andere kerken.’

Toen ook de oude Julianakerk in Transvaal niet haalbaar bleek als alternatief – de gemeente Den Haag wil het fraaie atrium graag continu verhuren – was het pleit beslecht. Eigenlijk, denkt Griffioen, had al aan het begin van het reorganisatieproces in de hoofden van de beleidsmakers van de PGG de gedachte postgevat dat de Valkenboskerk het beste kon sluiten. De kerk draaide met een groot exploitatietekort. ‘We zijn inderdaad armlastig’, bekent Griffioen, al liep het verlies de laatste jaren terug. Anderzijds wijst hij erop dat de personeelslasten nu eenmaal PGG-breed worden opgelegd, en dat een wijkgemeente daar niets aan kan veranderen. Hij wijst op een dorp in Gelderland, waar de kostersbetrekking is geprivatiseerd. De koster moet nu met commerciële exploitatie zelf zijn ‘bedrijf’ runnen en zijn salaris verdienen. ‘Dat gaat uitstekend. Er zijn nu zelfs twee kosters nodig.’

Onlogische grenzen
De voorlopige balans opmakend, ziet Griffioen meer verlies- dan winstposten. Tegenover de gehoopte voordelen van de schaalvergroting ziet hij een levendige kerkgemeenschap verdwijnen. Het bloeiende jeugdwerk stopt. ‘We waren beroemd om onze musicals. Ik ben met Palmpasen nog ezel geweest.’ Een nieuwe inhoudelijke visie van de PGG op de kerk in de grote stad heeft hij nog niet gezien. De combinatie-wijkgemeenten zijn volgens hem gevormd langs onlogische grenzen. ‘En dat de beloofde extra vierplek in onze buurt er toch niet komt, daarmee zijn we gewoon belazerd. Mooier kan ik het niet maken.’

Griffioen wil niet omzien in wrok. Hij heeft alle gemeenteleden aangemoedigd hun kerkelijke bijdrage te blijven betalen. Maar toch, als hij eerlijk is, gaat het verdwijnen van dat markante gebouw met z’n rode bakstenen aan de Valkenboskade hem aan het hart. In een groot deel van Den Haag is straks geen christelijke kerk meer te vinden. Althans niet zichtbaar. ‘Wat doen we? We trekken ons terug in kleine gebouwtjes in achterafstraatjes. Terwijl dat niet nodig was geweest.’

De laatste dienst is 15 december, 14.30 uur.

Deel dit artikel

Een gedachte over “Levendige Valkenboskerk moet deuren sluiten

  1. Dick van gurp

    Erg jammer dat deze kerk wordt afgebroken. Toen mijn moeder nog leefde bezochten wij bijna iedere zondag deze kerk. Ik ben nu 82 jaar en bewaar de beste herinneringen aan dit Godshuis met zijn prachtige toren. Weer een stukje Den Haag opgeofferd aan de woningbouw. Gefeliciteerd, Gemeente!

    Antwoord

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *