Kerkentest: Bulgaars-orthodoxe kerk

De enige Bulgaars-orthodoxe kerk die Nederland rijk is, staat in Den Haag, in de Bakkersstraat (Kortenbos). Bezoekers komen uit het hele land op deze viering vol wierook af.

De meeste gasten komen dit Bulgaars-orthodoxe kerkje binnen als de viering al een uur aan de gang is. Zes anderen en ik hebben dan al een heuse warming up achter de rug. Die begon met de ‘dienst van voorbereiding’ (gebeden van de priester en diaken), daarna de ‘dienst van de geloofsleerlingen’ (lezing uit het Oude Testament en het Evangelie). Door de wierook en hypnotiserende gezangen van het koortje zijn we klaargestoomd voor het feestelijkste deel, de ‘liturgie van gelovigen’.
Onverwachts stormt een dame de kerk binnen met schalen gebakken aardappeltjes, fetabroodjes, royale salades. Alsof hij zich geroepen voelt de bekoorlijke eetdampen te verdrijven, doemt uit een dreigende wolk de priester op, met het wierookvat in zijn handen. Ik zie hem voor het eerst, want al die tijd was hij in gebed achter de iconostase, de scheidingswand tussen de heilige ruimte en ons.
Onder cherubijnengezang brengt hij een schaaltje brood naar het altaar en bewierookt het. ‘Gezegend zij God’, zingt hij, en wij slaan kruisjes. Bij de tafel met lekkers maakt hij een vreemd handgebaar. In een oogwenk heeft een vrouw de wijnfles ontkurkt en de schalen ontdaan van folie. Hup, wierook eroverheen. Natuurlijk: gerookt eten smaakt altijd lekkerder.

Noodlijdend
De priester blijft ook in de voorbeden aan het woord. Hij noemt de Bulgaars-orthodoxe gelovigen, noodlijdende mensen, zelfs het leger en de regering. Verdienen niet- of andersgelovigen dan geen gebed? ‘Rooms-katholieken zijn toch ook noodlijdend’, antwoordt kerkganger Nicolaj lachend mijn vraag. De priester: ‘Had ik geweten dat je katholiek was, dan was er natuurlijk voor rooms-katholieken gebeden.’
De dienst bereikt haar hoogtepunt met de doop- en daarna de broodceremonie (eucharistie). Beide rituelen verlopen ongeveer hetzelfde. We lopen naar het altaar, kussen het kruisbeeldje in de priesterhand, krijgen een plens water of een stukje (geconsacreerd) brood, kussen zijn hand en… dan ontstaat er (geordende) chaos. Iedereen zoeft kriskras door elkaar: links brandt iemand een kaarsje, een ander kust rechts een icoon, de priester wierookt in de rondte. Dan roept hij ons bijeen voor de preek.
We mogen nu onze borden vullen. ‘Een echtpaar heeft het eten meegenomen als dankoffer voor God of om hulp te vragen’, legt de priester mij uit. ‘We eten het en geven het stel onze beste wensen. Ik doe dat met wierrook en gebed.’ Hij kleedt zich om, slaat een glas wijn achterover en gaat driftig in gesprek over de vermeende sloop van het kerkgebouwtje. Zo, ook hij is geland op aarde. Morgen kruipt deze priester, van beroep automechanicus, weer gewoon onder een motorkap.

Robert Reijns
Viering in de Bulgaars-orthodoxe kerk.

Deel dit artikel