Jubileum Nieuwe Badkapel, feest van inspiratie omtrent kerk van de toekomst

Blik in een ontwerp voor de kerk van de toekomst.

Een kerk zonder kruis aan de wand, orgelspel, preek of cantate van Bach. Zal het zo zijn in het jaar 2116? Niemand die het weet, maar het is een beeld dat opdoemt tijdens het jubileumsymposium in de Scheveningse Nieuwe Badkapel, dit weekeinde. Hoe ziet de kerk er over 100 jaar uit?

De Haagse cabaretier Harrie Jekkers zong ooit ‘over honderd jaar zijn we allemaal dood, en jij ook…’. Het is daarom misschien een gewaagde keuze van de Nieuwe Badkapel om zover vooruit te willen kijken naar de toekomst van de kerk. De Protestantse Gemeente in Den Haag komt in haar visie immers ook niet verder dan tien jaar.

Niet somber
Toch is volgens voorzitter van de kerkeraad Jan Schinkelshoek dit eeuwfeest van de Badkapel de aangewezen gelegenheid om het symposium te houden. ‘Hoe zal 200 jaar Nieuwe Badkapel in 2116 worden gevierd. Daar willen we naar op zoek.’ Wijkpredikante Charlotte van der Leest spreekt van ‘bezinning’ en ‘uitdagingen’. ‘We moeten niet gaan somberen over alles wat verdwenen is, maar met volle moed vooruit kijken. De samenleving is sterk veranderd. We kregen net weer de tienjaarlijkse koude douche van het rapport God in Nederland (cijfers over de leegloop van kerken, red.), de verenigingscultuur van vroeger is verdwenen, maar er komt iets anders voor in de plaats. We moeten zoeken naar nieuwe vormen.’
Voor die ontdekkingsreis zijn deze middag vier sprekers uitgenodigd die het publiek mogen prikkelen met stellingen. Het zijn de bekende historicus James Kennedy, kerkmusicus Christiaan Winter, architecte Narda Beunders en de voormalige sriba Arjan Plaisier. De zeker honderdvijftig bezoekers zitten klaar met notitieblokjes die ze bij de ingang kregen. Sommigen noemen het nu al een ‘intrigerende bijeenkomst’. Onder de aanwezigen blijken opvallend veel dominees te zitten. Het gaat ook om hun banen.

Bach moet eruit
Kennedy is vrij optimistisch over de toekomst van kerken in Den Haag. Die houden bestaansrecht, anders dan die van geloofsgenoten in kleinere gemeenten. ‘De protestantse kerk zal kleiner worden, maar kwalitatief sterker met toegewijde gemeenschappen en een soort discipelschap.’ Maar kerken die zich profileren met cantatediensten zullen het niet overleven. Bach moet er dus uit. Daar gelooft oud-dominee Leo de Leeuw niets van. Hij staat meteen op om te reageren. ‘Bach is wel vaker uit, maar telkens teruggekomen. God heeft veel aan hem te danken.’ Een vrouw zegt dat ze juist door de cantatediensten in de Kloosterkerk weer naar de kerk is gegaan.
Musicus Christiaan Winter van de Oude Kerk in Amsterdam, tevens stadsbeiaardier in Alkmaar, gaat nog een stapje verder. Het orgel moet meer zwijgen en de preek verdwijnt. ‘De ontwikkelingen op liturgisch gebied gaan steeds sneller. Het wordt straks moeilijk uit te leggen wat het verschil is tussen viering en performance. Je brandt virtueel kaarsjes op internet en de preek wordt een blog, een soort leermomentje.’

Nascholing voor dominee
De dominees in de zaal staan allemaal op. Iemand die zich voorstelt als De Leeuw jr. vertelt dat er bij hem in de kerk voormalige katholieken zijn die blij zijn dat ze een goed verhaal krijgen. Maar, zo geeft hij toe, de kwaliteit van preken laat vaak te wensen over. ‘Het is tijd voor nascholing. Je kan mensen de kerk in, maar ook zo weer uit preken.’
Anderen pleiten ervoor dat oude taal in de ban wordt gedaan. De boodschap vanaf de kansel moet meer persoonlijk zijn, authentiek.

Blijven er vieringen in monumentale gebouwen als de Badkapel gehouden worden? Architecte Narda Beunders studeerde af op een ontwerp van een kerk zonder ‘stempels’, verwijzingen naar geloofscultuur als een kruis. Op Lesbos maakte ze een kapel, waarin christenen en moslims bijeenkomen. ‘Ik geloof in ruimte voor iedereen, waarin je je thuisvoelt, energie en rust vindt.’ Haar ontwerp van een soort toren van Babel staat voorin de kerk en trekt veel bekijks. Er ontstaan levendige discussies tussen mensen die de openheid van het gebouw heel inspirerend vinden en anderen die toch iets van identiteit missen. ‘Ik heb toch echt een kerkgebouw nodig en niet zomaar ergens een zaaltje’, zegt er een. Een jonge bezoeker verzucht dat de reacties hem tegenvallen. ‘Iedereen heeft het over wat we nu hebben en willen houden. De kerk is dood. Leve de gemeenschap!’

Vertel het verhaal
De oud-scriba Arjan Plaisier denkt dat de kerk in de toekomst vrijmoediger moet getuigen over Christus. ‘Hij is te lang verzwegen. Dan krijg je een kloof en God is op afstand gekomen. Leg die geloofspapieren nou eens gewoon op tafel. We hoeven ons nergens voor te schamen. De kerk is een kathedraal die voor God werkt. Vertel je verhaal, loof het!’

Verder zal de kerk veelkleuriger worden omdat steeds meer bezoekers niet in Nederland geboren zijn. ‘In een internationale stad als Den Haag zouden nu toch al twee diensten op een zondag Engelstalig moeten zijn.’ Of al die bezieling en vrijmoedigheid in 2116 ook nog zal weerklinken in de Nieuwe Badkapel? Ook daarop heeft Plaisier, net als de andere sprekers geen antwoord. Behalve dan een laatste stelling: de kerk van de toekomst is in Gods hand.

IMG_0193

IMG_0225

IMG_0214

 

IMG_0221

IMG_0222

Deel dit artikel