Voorzitter Protestantse Kerk: ‘De kerk ís politiek’

In de Nieuwe Badkapel was een symposium Geloof & Politiek. Kopstukken uit kerk en politiek discussieerden over de vraag hoe geloof en politiek elkaar kunnen of moeten beïnvloeden.

Op de foto: Karin van den Broeke, voorzitter van de Protestantse Kerk

Er gaat gegniffel door de Nieuwe Badkapel op Scheveningen als de organist het socialistische strijdlied De Internationale inzet. Het muziekfragment klinkt bij een historisch overzicht door ds. Charlotte van der Leest, waarmee het symposium Geloof & Politiek wordt afgetrapt. Zij stelt zichzelf de vraag of de kerk politiek moet bedrijven. ‘Zijn de predikanten teveel brave Hendrik geworden? Zitten mensen er wel op te wachten dat we stelling nemen?’ In de geschiedenis zijn er dominees geweest die een rol speelden in de politiek: Abraham Kuyper (premier), Willem Banning (oprichter van PvdA), Huub –‘mijn God stemt SP’ – Oosterhuis en ‘theoloog des Twitterlands’ Alain Verheij die verkondigde dat PVV’ers fascisten zouden zijn.

Beatrice de Graaf
Van der Leest had wat rondgebeld en merkte dat collega’s verdeeld denken over politiek van de kansel. Maar landelijk voorzitter Karin van den Broeke van de Protestantse Kerk (PKN) heeft weinig moeite met die vraag. ‘De kerk ís politiek. Kijk naar het Avondmaal vieren. Dat is het oefenen in breken en delen, kijken door de ogen van slachtoffers.’ De PKN ging nog een stap verder: de kerk spande een proces tegen de staat aan voor een fatsoenlijke bed-bad-broodregeling voor asielzoekers en won het ook nog. Nu is de synode (landelijk bestuur) in gesprek met de bekende terrorismedeskundige professor Beatrice de Graaf (universiteit Utrecht) over veiligheid. Van den Broeke: ‘Is veiligheid het grootste goed dat we hebben, of moeten we erkennen dat het niet te garanderen is? Dan is rechtvaardigheid wellicht belangrijker dan het bewaken van een vermeende veiligheid.’
Een emeritus-predikant in het publiek staat op. Ze herinnert aan heftige discussies in de jaren tachtig, toen er veel protesten waren tegen kernwapens. ‘Dat was een pijnlijke periode.’ Van den Broeke herkent de sterk verdeelde kerk uit die tijd. ‘Maar het is verkeerd om niets te durven zeggen, uit angst om mensen kwijt te raken.’

Gert-Jan Segers
Gert-Jan Segers, fractievoorzitter van de ChristenUnie in de Tweede Kamer, was nog een tiener in die bewogen jaren tachtig. ‘Ik stond aan de andere kant, denk ik. Ik had een sticker op mijn tas met de tekst “Liever een raket in de tuin, dan een Rus in de keuken”.’ Segers vindt dat predikanten het zwaarder hebben dan politici, bijvoorbeeld in het begeleiden van zieken of stervenden. Het deed hem besluiten om af te zien van dit beroep.
Een bekende Duitse theoloog/predikant die in de Tweede Wereldoorlog door de nazi’s werd vermoord, is Segers’ grote inspiratiebron voor zijn dagelijkse werk in de Kamer. Segers leest nog steeds zijn boeken. ‘Bonhoeffer stond op in een donkere tijd. Door hem denk ik erover na wat het betekent om met God midden in de wereld te zijn. Als dat niet kan, wat is geloof dan nog waard?’ Hij ziet voor christenen twee valkuilen. ‘Aan de ene kant de verlokking van het klooster en heel dicht bij God te willen zijn. Aan de andere kant zo graag het verschil willen maken, dat het geloof door je vingers glipt. Het is een smal pad.’
Een vrouw merkt op dat de kerk sowieso in de maatschappij weinig betekent, omdat christenen in de minderheid zijn. Dat ontlokt een reactie bij theoloog Erica Meijers, verbonden aan het wetenschappelijk bureau van GroenLinks: ‘Hou op met zielig doen en terugverlangen naar de tijd dat we in de meerderheid waren. De samenleving is zoals die is.’

Hans Hemmes

Deel dit artikel

Een gedachte over “Voorzitter Protestantse Kerk: ‘De kerk ís politiek’

  1. Margriet Gosker

    Kuyper wilde wel christelijke politiek, maar geen partijpolitiek van de kansel. Hij is niet tegelijkertijd dominee en politicus geweest, maar na elkaar. En terecht. Dat kan niet anders. De kerk is geen politieke partij en een predikant is geen politicus. In de jaren tachtig heb ik mijn lidmaatschap van een politieke partij opgezegd, omdat ik voor al ‘mijn’ gemeenteleden dominee wilde kunnen blijven. IKV’ers oefenden toen druk uit op predikanten om IKV-posters op de pastorieramen te hangen. Had ik dat gedaan, dan was ik mijn pastorale relatie met gemeenteleden die er anders over dachten kwijt geraakt. Wel heb ik meegelopen in de grote IKV-demonstratie in Den Haag, maar eigenlijk ook onder enige pressie van kerkleden en om de band met hen niet te verliezen. Als predikant heb je net als bisschop de taak om de eenheid binnen de geloofsgemeenschap te bewaren, maar niet tegen elke prijs. Bisschop de Korte heeft dat ook laten zien in de afgelopen week. Overigens ben ik van mening dat het er niet om gaat of “we” in de meerderheid waren of in de minderheid zijn. Het gaat erom of we iets in de maatschappij betekenen. Daar ging het Kuyper en Banning ook om.

    Antwoord

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *